به گزارش سرویس دانشگاه پایگاه خبری ساعدنیوز، در دنیای انتشارات علمی، چکیده حکم شناسنامه و ویترین یک پژوهش را دارد. پس از آنکه پژوهشگری با جستجوی عنوان به مقاله شما میرسد، تنها بخش چکیده است که تعیین میکند آیا او وقت و هزینه خود را صرف مطالعه کل متن خواهد کرد یا خیر. در واقع، چکیده فشردهای هوشمندانه از تمام زحمات شماست که باید در عین کوتاهی، تمامیت و جذابیت تحقیق را به نمایش بگذارد. در این مقاله به بررسی دقیق شیوه نگارش یک چکیده استاندارد و تأثیرگذار میپردازیم.
چکیده مقاله برخلاف حجم کم، بار سنگینی را به دوش میکشد. در بسیاری از پایگاههای دادهای نمایه شده، دسترسی به متن اصلی مقاله نیازمند پرداخت هزینه است، اما چکیده همواره به صورت رایگان نمایش داده میشود. اگر این بخش با مهارت نوشته شده باشد، مخاطب را متقاعد میکند که پاسخ پرسشهای خود را در مقاله شما خواهد یافت.
زمانبندی در نگارش چکیده به تجربه نویسنده بستگی دارد:
پژوهشگران باسابقه: این افراد معمولاً پس از اتمام نگارش متن اصلی و پیش از نهایی کردن عنوان، اقدام به نوشتن چکیده میکنند.
پژوهشگران نوپا: پیشنهاد میشود این افراد نگارش چکیده را به آخرین مرحله موکول کنند. بهترین روش، تلخیص مجزای هر بخش از مقاله و سپس ترکیب آنها در قالب یک ساختار منسجم است.
برای آنکه ساختار چکیده شما کامل باشد، باید پاسخ پنج پرسش زیر را در دل جملات خود جای دهید:
چرا این موضوع برای تحقیق انتخاب شده است؟ (بیان مسئله و هدف)
فرآیند اجرای تحقیق به چه صورت بوده است؟ (روششناسی)
چه یافتههای جدیدی به دست آمده است؟ (نتایج)
تفسیر علمی این یافتهها چیست؟ (بحث)
نتایج حاصله چه پیامی برای جامعه علمی دارد؟ (نتیجهگیری نهایی)
برای ارتقای کیفیت فنی چکیده، رعایت نکات زیر الزامی است:
چکیده باید به گونهای باشد که خواننده بدون نیاز به مطالعه متن اصلی، کلیت کار را درک کند. از ارجاع دهی به منابع دیگر یا استفاده از علائم اختصاری بدون تعریف در این بخش خودداری کنید.
در نگارش جملات باید از زمان ماضی مجهول و ضمیر سوم شخص استفاده شود. استفاده از زمان آینده (مانند «بررسی خواهم کرد») کاملاً اشتباه است، زیرا القا میکند که تحقیق هنوز به پایان نرسیده است. همچنین استفاده از کلمات تردیدآمیز مانند «امیدوارم» یا «انتظار دارم» نشانه ضعف علمی و عدم اعتماد به نفس نویسنده است.
از کپی کردن جملات متن اصلی در چکیده بپرهیزید. همچنین استفاده از عبارتهای حشو و کلیشهای مانند «در این مقاله به بررسی...»، «لازم به ذکر است که...» یا «بنابراین نتیجه میگیریم...» تنها حجم ارزشمند چکیده را اشغال میکنند و باید حذف شوند.
یک چکیده استاندارد معمولاً بین 150 تا 250 کلمه است. این محدودیت باعث میشود نویسنده بر روی مهمترین یافتهها تمرکز کند و از زیادهگویی بپرهیزد.
بسته به مجله هدف، چکیدهها به دو صورت نوشته میشوند:
چکیده تماممتن (یکپارچه): تمام محتوا در قالب یک پاراگراف واحد و بدون تفکیک عناوین نوشته میشود.
چکیده ساختارمند: محتوا به وضوح در بخشهای جداگانه شامل مقدمه، روشها، یافتهها و نتیجهگیری طبقهبندی میشود.
نگارش یک چکیده ناب، فرآیندی تکرارپذیر است که با چندین بار بازبینی و اصلاح به تکامل میرسد. به یاد داشته باشید که چکیده تنها یک خلاصه ساده نیست، بلکه ابزاری بازاریابی برای مقاله شما در مجامع علمی است. با رعایت اصول نگارشی، استفاده از زمان صحیح افعال و پاسخگویی به پرسشهای اصلی تحقیق، میتوانید اطمینان حاصل کنید که مقاله شما نه تنها خوانده میشود، بلکه به عنوان یک منبع معتبر مورد استناد قرار میگیرد.
