هنگامی که حریقی خانه یا محل اقامت شما را در برمی گیرد باید عکس العمل سریعی از خود نشان دهید و در اولین گام باید بدانید که برای ایجاد آتش سه رکن اساسی نیاز است که به آنها اجزای مثلث آتش گویند و عبارتند از موادسوختنی، اکسیژن و گرما که برای مهار آن باید نسبت به حذف یک یا تمامی آن ها اقدام کرد. برای محافظت از خود شناختن ویژگی های اصلی آتش اهمیت دارد و باید دقت کرد که آتش سریعا گسترش می یابد و گاهی برای یک تماس تلفنی نیز زمان کافی وجود ندارد.
سیستم اعلام حریق چیست ؟
سیستم اعلام حریق واحدی است متشکل از چندین دستگاه که از سیگنالینگ بصری و صوتی برای هشدار دادن به مردم در مورد احتمال آتش سوزی ، دود یا مونوکسید کربن در منطقه تحت پوشش استفاده می کند. اعلام حریق معمولا در سیستم های اعلام حریق قرار می گیرند تا پوشش منطقه ای برای اقامتگاه ها و ساختمان های تجاری را تامین کنند. سیگنال ، هشدار یا آژیر / زنگ با صدای بلند و یا یک چراغ چشمک زن و یا هر دو است. برخی از سیستم های اعلام حریق از هشدارهای اضافی مانند ارسال پیام صوتی یا برقراری تماس تلفنی استفاده می کنند.
بسته به عملکرد و اجزای یکپارچه ، چندین طبقه بندی از سیستم های اعلام حریق وجود دارد :
- سیستم اعلام حریق خودکار از طریق ردیاب هایی همچون سنسورهای دود و یا گرما فعال می شود. اعلام حریق دستی از طریق نقاط تماس دستی و یا سیستم های دستی ( کششی ) فعال شده که هر دوی آن ها را می توان در سیستم گنجاند.
- سیستم اعلام حریق کانونشنال ( متعارف ) به عنوان یک واحد کار می کنند و نمی توانند منطقه دقیق فعال سازی را مشخص کنند ، مگر اینکه مورد بازرسی قرار گیرند. اعلام حریق های آدرس دهی شده برای ردیاب هر سیستم دارای آدرس اختصاصی هستند که برای شناسایی آسان تر منبع خطربه پنل کنترل متصل شده اند.
- سیستم اعلام حریق یک مرحله ای به همه افراد در ساختمان هشدار می دهند که یک سنسور فعال شده است. سیستم های اعلام حریق دو مرحله ای فقط به افراد خاصی که مجاز به انجام اقدامات مناسب قبل از مرحله دوم هستند ، هشدار می دهند. . این سیستم به منظور پیشگیری از هراس و واکنش نامناسب ترسناک ، به منظور ارائه خدمات به مناطق بزرگ عمومی ( به عنوان مثال ، خدمات درمانی ) طراحی شده است.
اجزای اصلی سیستم اعلام حریق چیست ؟
سیستم اعلام حریق کانونشنال ( متعارف ) از اجزای زیر تشکیل شده است :
- پنل اعلام حریق
- ردیاب ها و پایه ها
- نقاط تماس
- صداگیرها و فلاشرها
- لوازم جانبی منبع تغذیه ( باطری های اعلام حریق )
سیستم های اعلام حریق بی سیم از سیم کشی بین صفحه کنترل آتش و سایر دستگاه ها استفاده نمی کنند. اکثر سیستم های اعلام حریق مورد استفاده امروزی ، بی سیم هستند که پیشرفته ترین فناوری هوشمند بوده و با برنامه های متنوع رز یک خانه هوشمند قابل ادغام است. پنل هشدار آتش ( یا پنل کنترل اعلام حریق – FACP ) پایه یا مرکز کنترل سیستم است که تنظیمات سایر مولفه ها را کنترل کرده و اطلاعات را از طریق سیستم ارتباط می دهد. ردیاب های آتش می توانند حسگر گرما ، دود یا مونوکسید کربن باشند. آنها در اطراف ساختمان قرار می گیرند تا وجود چنین شرایط اضطراری را ردیابی کنند. برخی از سنسورهای پیشرفته حتی می توانند اشعه را تشخیص دهند. نقاط تماس یا کششی متعلق به سیستم های اعلام حریق دستی هستند که مورد استفاده املاک و ساختمان های تجاری قرا می گیرند ، نه مسکونی! ژرفاسنج سیگنال آژیر بلند را ساطع می کند. فلاشر برای هشدارهای بصری بوده که فلاش های چرخشی و یا متناوب را خارج می کند ( معمولا سفید و یا قرمز هستند ).
عملکرد سیستم های اعلام حریق چگونه است ؟
سیستم های اعلام حریق امروزی از عملکردهای اتوماتیک برای تشخیص وقوع یک رویداد که ممکن است منجر به آتش سوزی شود ، استفاده می کنند. آنها سیگنال را از یک سنسور آتش ( دود ، گرما یا مونوکسید کربن ) دریافت کرده و به طور خودکار آن را به پنل اعلام حریق منتقل می کنند. در سیستم های بی سیم ، سیگنال از ردیاب به کنترل پنل با فرکانس رادیویی منتقل می شود. ردیاب های گرمایی معمولا به صورت رزیستور برقی ( مقاومت گرمایی ) برای تشخیص گرما ساخته شده اند. ردیاب های مونوکسید کربن برای ردیابی گاز از سلول های یکپارچه شیمیایی ، الکتروشیمیایی ، اپتو شیمیایی یا بیومتریک استفاده می کنند. ردیاب های دودی برای تشخیص ذرات دود یا احتراق از فوتوالکتریسیته یا یونیزاسیون استفاده می کنند. ردیاب های ترکیبی از تعدادی مکانیسم شناسایی استفاده می کنند. پنل هشدار آتش ، فلاش ها یا صداگیرها را فعال کرده و آبپاش ها را روشن می کند ( و یا آن ها می توانند به همراه ردیاب ها فعال شوند ) و یا تماسی با مرکز اصلی و یا ساکنین آن ساختمان می گیرد. اگر سیستم اعلام حریق قابل آدرس دهی باشد ، منبع وقوع آن روی صفحه کنترل نشان داده می شود. کاربران در طبقات جداگانه یا در ساختمان های متصل می توانند از چند طریق آگاه شوند : از طریق شنیدن صدای بوق ، ناقوس و یا بلندگوهای پیام رسان که اقدامات مناسب را برای هر بخش انجام می دهد.
مراحل نگهداری و سرویس سیستم های اعلام حریق را می توان در پنج مرحله خلاصه کرد :
- بررسی و درجه بندی سنسورهای زنگ هشدار همچون ردیاب های دود و شعله بر اساس مشخصات کارخانه سازنده آن. این امر مستلزم آگاهی از سنسورهای مختلف و الزامات آزمایش آنها ، حالت های خرابی و الزامات نصب مجدد است.
- شبیه سازی ورودی ها و بررسی اعلام کننده ها. این امرنیازمند دانش خاصی برای سیستم های تحت آزمایش است.
- تنظیم میزان حساسیت. این امر مستلزم درک سیستم های خاص ، کاربرد خاص و نظریه شناسایی آتش است.
- با واحد آتش نشانی هماهنگی کنید تا ورودی سیستم خود را امتحان کنید.
- عدم زنگ زدگی و تاریخ انقضای باطری ها را بررسی کنید و در صورت لزوم اقدامات مناسب را انجام دهید.
هنگامی که بحث محافظت از زندگی مطرح باشد ، سیستم اعلام حریق بسیار حائز اهمیت است. بر طبق قانون ساکنین ساختمان ها ، صاحبان ساختمان ها و کارفرمایان موظفند ارزیابی های لازم در مورد خطر ایمنی در برابر آتش را انجام داده و به روز کنند. با تکیه بر یافته های این ارزیابی ، باید اطمینان حاصل شود که اقدامات ایمنی مربوط به آتش که شامل آلارم های آتش نشانی و ردیاب های آتش نیز می شود ، برای به حداقل رساندن خطر از بین رفتن یا آسیب دیدگی در هنگام وقوع آتش سوزی وجود دارد. با وجود طیف گسترده ای از سیستم های ایمنی آتش سوزی که این روزها در بازار موجود است ، بسیاری از مردم هنگان خرید سیستم های اعلام حریق گیج شده و نمی دانند در حقیقت کدامیک برای آن ها مناسب خواهد بود.
بررسی و نگهداری سیستم اعلام حریق چیست ؟
هنگامی که یک سیستم اعلام حریق به درستی کار کند ، به نجات جان انسان کمک خواهد کرد. بازرسی سیستم های ایمنی آتش نشانی ، نگهداری متداول و آزمایش آنها برای آتش نشان ها و ادارات بیمه بسیار حائز اهمیت است. در زمان بازرسی ، عاقلانه است که موارد زیر را بررسی کنید :
- نصب باطری های نو
- به دنبال هر گونه علائم غیرفعال بودن و یا خرابی بگردید
- هر گونه انسداد و گرفتگی که بر روی عملکرد سیستم تاثیر می گذارد را برطرف کنید
- اطمینان حاصل کنید که صدای آلارم شنیده می شود
4 راهکار مهم برای ایمنی خانه در برابر آتش سوزی
آتش سوزی یا حریق یکی از حوادثی است که احتمال وقوع آن در خانه ها زیاد است. تامین ایمنی ساختمان در برابر آتش سوزی به ویژه در برج ها و آسمان خراش ها از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا تعداد زیاد ساکنین در یک ساختمان بلند باعث می شود تا پیامدهای خسارت بار یک آتش سوزی گسترده بسیار بیشتر باشد. به همین منظور برای برج ها و ساختمان های بلند، قوانین و اصولی در جهت جلوگیری از آتش سوزی در نظر گرفته شده است که باید رعایت شوند. به علاوه هرکسی می تواند در خانه خود تمهیداتی برای جلوگیری از آتش سوزی انجام دهد.
راه های پیشگیری از آتش سوزی در خانه
1-هشداردهنده دود در خانه نصب کنید
- نصب هشداردهنده یا سنسورهای هوشمند که وجود دود را هشدار می دهند، در ساختمان های پنج طبقه به بالا و برج ها ضروری است. اما برای اطمینان بیشتر، بهتر است در خانه خود نیز هشداردهنده دود نصب کنید. در این صورت می توانید قبل از شرایط اضطراری، مشکل را حل کنید و از آتش سوزی گسترده پیش گیری کنید.
- به صورت ماهانه، هشداردهنده را تست کنید و مطمئن شوید که درست کار می کند. هنگام خرید به چگونگی تست دستگاه دقت کنید.
- هنگام نصب دستگاه هشداردهنده، امتحان کنید که همه اعضای خانواده در هر اتاقی از خانه، زنگ هشدار را بشنوند. سپس محل مناسب برای نصب دستگاه در خانه را تعیین کنید.
اگر دستگاه هشداردهنده با باطری کار می کند، باطری را به صورت مرتب چک کنید که تمام نشده باشد.
2- حواستان به لوازم خانه باشد
بعضی از لوازم خانگی مانند اجاق گاز خطر آتش سوزی را بیشتر می کنند. طبق آمارهای جهانی، نیمی از آتش سوزی ها از آشپزخانه آغاز می شود. روش های متفاوتی برای ایمن کردن اتاق های خانه وجود دارد:
آشپزخانه
- اجاق گاز را در جایی دور از لوازم قابل اشتعال مانند پرده، حوله و دستگیره قرار دهید.
- وسایل داغ مانند بشقاب داغ را نزدیک مواد شیمیایی قابل اشتعال، قرار ندهید.
- حتما در آشپزخانه یک کپسول آتش نشانی نگهدارید.
- هنگام خروج از خانه، همه شعله های اجاق را خاموش کنید.
- دستگاه های برقی داخل آشپزخانه مانند ماکروویو، قهوه ساز و توستر را چک کنید و اطمینان حاصل کنید، مشکل اتصالی برق نداشته باشند.
- دستگیره قابلمه و یا تابه را طوری قرار ندهید که روی شعله ی اجاق قرار گیرد.
اتاق خواب
- تشکی برای تخت انتخاب کنید که از مواد شیمیایی غیرقابل اشتعال تهیه شده باشد.
- هیچ وقت در تختخواب سیگار نکشید.
- بخاری های ایمن برای اتاق خواب انتخاب کنید و لوله های آن را چک کنید. بخاری های دیواری می توانند موجب آتش سوزی در اتاق خواب شوند.
- حواستان باشد که بار اضافی به پریزها منتقل نکنید. از اتصال وسایل برقی اضافی به پریزهای برق خودداری کنید.
اتاق نشیمن
- وسایل قابل اشتعال مثل کاغذ، لباس و فرش ها را در فاصله ۱ متری از بخاری یا شومینه قرار دهید.
- جلوی شومینه را با حفاظی بپوشانید تا جرقه های آتش به کف اتاق پرش نکنند.
- سیگار را حتما خاموش کنید و ته سیگار را در جایی رها نکنید. بهتر است مکانی مخصوص برای سیگارکشیدن در خانه در نظر بگیرید.
- لباس ها را با اجاق گاز یا بخاری خشک نکنید.
- اگر وسیله برقی صدایی غیرعادی و یا بوی سوختگی می دهد، آن را خاموش کرده و از برق بکشید، این وسایل را یا تعمیر کنید یا کلا تعویض کنید. هر وسیله برقی دارای نکات امنیتی است که از سوی شرکت تولیدکننده اعلام شده این نکات را رعایت کنید. برای پوشاندن پریزهای بدون استفاده، درپوش های ایمنی به کار ببرید.
- سیم های وسایل برقی را هیچ گاه درهم و شلوغ نصب نکنید. سیم ها نباید زیر فرش، بالای میخ و یا در مسیرهایی قرار بگیرند در آنجا تردد زیاد است.
حیاط
- برخی از انواع خاک های گلدان یا کودهای گیاهی حاوی مواد قابل اشتعال هستند و ممکن است در صورتی که تحت حرارت قرار بگیرند موجب آتش سوزی شوند. حواستان باشد سیگارتان را در گلدان خاموش نکنید.
- وسایل اضافی یا وسایل باغبانی را در جای خشک و خنک نگهداری کنید. مثلا یک کابینت خنک و تاریک و دور از تابش مستقیم آفتاب برای آن ها در نظر بگیرید.
- مواد قابل احتراق مانند رنگ و بنزین را در ظروف اصلی خود نگه دارید. حواستان باشد ظرف آن ها شکسته یا ترک خورده نباشد و نشتی نداشته باشد.
3-میزان مونوکسیدکربن درخانه را چک کنید
مونوکسیدکربن باعث آتش سوزی نمی شود اما به شدت خطرناک است. مونوکسیدکربن گاز بی بو و بی رنگی است که از سوختن مواد کربن دار مانند سوخت منتشر می شود. هنگامی که روی اجاق گاز غذا طبخ می کنید یا از شومینه استفاده می کنید، خطر آتش سوزی و مسمومیت با مونواکسیدکربن بیشتر می شود. برای پیشگیری از هرگونه اتفاق، بهتر است از سنسورهای دوگانه ای که هم دود و هم میزان گاز دی اکسیدکربن را تشخیص می دهند، استفاده کنید.
4- اصول ایمنی در برابر آتش سوزی را تمرین کنید
بعضی اقدامات شاید خیلی ساده و بی اهمیت به نظر برسند، اما رعایت آن ها می تواند از بروز حوادث بزرگ جلوگیری کند:
- هرگز شمع ها را در مجاورت وسایل قابل اشتعال مانند پتو و پرده روشن نکنید. شمع ها را در نگهدارنده یا جاشمعی مناسب و ایمن قرار دهید و هنگام ترک خانه یا خوابیدن، آن ها را خاموش کنید.
- هنگام خوابیدن در اتاق خواب را ببندید. اگر آتش سوزی در خانه رخ دهد، در صورت بسته بودن در تا به داخل اتاق برسد، بیشتر طول می کشد. در آتش سوزی حتی ثانیه ها هم می توانند نجات دهنده باشند.
- سعی کنید در داخل خانه سیگار نکشید و یا حتی الامکان، در نزدیکی در یا پنجره سیگار بکشید تا دود از خانه خارج شود. ته سیگار را کنار لوازم یا مواد قابل اشتعال خاموش نکنید.
- کابل ها و سیم های برق فرسوده و قدیمی را عوض کنید.
- وسایل آتش زا و خطرناک مانند فندک و کبریت را از دسترس کودکان دور نگه دارید.
- بسیاری از وسایل موجود در خانه مانند پاک کننده ها و محصولات آرایشی قابل اشتعال هستند. برای پیشگیری از آتش سوزی باید از قرار دادن این وسایل در معرض نور خورشید و گرما جلوگیری کرد.
- تمام وسایل گرمایشی خانه را به صورت سالیانه چک کنید و از صحت کارکرد آن ها اطمینان حاصل کنید.
- برنامه ای برای بعد از وقوع آتش سوزی داشته باشید، طوری که همه اعضای خانواده بدانند بعد از آتش سوزی باید چه کار کنند. همچنین بهتر است همه اعضای خانواده چگونگی استفاده از کپسول آتش نشانی را یاد بگیرند.
- همه اعضای خانواده باید بدانند که بعد از وقوع آتش سوزی، از کجا و چگونه سیستم گاز و برق را قطع کنند.
- خروجی های خانه را عاری از موانع حفظ کنید تا افراد بتوانند در صورت وقوع آتش سوزی به سرعت فرار کنند. مطمئن شوید که ساکنان می توانند به آسانی کلید در و پنجره های خانه را پیدا کنند.
- به کودکان بیاموزید که بعد از آتش سوزی با شماره 125 تماس بگیرند.
- حتما از اسناد و مدارک مهم کپی دیجیتال تهیه کنید.
اقدامات بعد از آتش سوزی
- مهم ترین کاری که باید در صورت وقوع آتش سوزی انجام دهید حفظ خونسردی و تماس با شماره 125 سازمان آتش نشانی است و پس از آن در صورت امکان اقدام به مهار آتش کنید.
- یکی از کار هایی که می تواند موثر باشد، بستن فضا هایی است که آتش می تواند از آن ها به بخش های دیگر سرایت کند. باید در ها و پنجره های محلی که موجب آتش سوزی شده را فورا بست.
- یکی از اقدامات دیگری که می تواند به کنترل آتش کمک کند، خلوت کردن راه های منتهی به محل آتش سوزی است تا مانع عبور و مرور نشود.
- به هیچ عنوان در حریق های ناشی از اتصالات برقی از آب برای خاموش کردن استفاده نکنید.
- برای جلوگیری از دودگرفتگی و حفظ سلامتی در شرایطی که امکان رفتن به محل ایمن و دور از آتش نیست، می توان با استفاده از پارچه یا دستمال مرطوب و قرار دادن آن روی دهان و بینی در مقابل دود، از خود و دیگران حفاظت کنید.
- در صورتی که حریق در بخشی از یک ساختمان رخ داده باشد و امکان خروج از واحد وجود نداشته باشد، در همان واحد که امن است و هنوز آتش به آن سرایت نکرده، بمانید و در صورت امکان پشت در های محل آتش سوزی را با حوله مرطوب پوشاند.
- هنگام آتش سوزی به هیچ عنوان از آسانسور استفاده نکنید و از تجمع در راه پله ها خودداری کنید. یکی از اقدامات خطرناک ایستادن در لبه پنجره ها، بالکن ها و نقاطی است که خطر سقوط دارد.
- به هیچ وجه وارد ساختمان آتش گرفته نشوید، مگر آنکه مجهز به ماسک تنفسی باشید و کاربرد آن را بدانید.
- قبل از فرار از اتاقی که درب آن بسته است، در را لمس نمایید. اگر داغ باشد از خروجی های دیگر استفاده کنید.
- در زمان آتش سوزی با حفظ خونسردی تمام تهویه های ساختمان را خاموش کنید تا از ورود اکسیژن به داخل ساختمان جلوگیری شود.
- در صورت امکان مواد سالم و قابل استفاده را از محل خارج کنید.
- اگر دچار حریق شدید، لباس های دارای الیاف مصنوعی و پلاستیکی را از خود دور کنید.
- برای خاموش کردن آتش سوزی سوخت های نفتی از آب استفاده نکنید.
- در صورت امکان شعله آتش را با شن، نمک، پتوی نمناک یا پوشش های دیگر خفه کنید.
