برای تولید کربن فعال میبایست مواد اولیه یا مواد خام را در مجاورت حرارت قرار داد. بطور معمول این ماده از زغال سنگ نارس، چوب، خاک اره، پوسته های نارگیل، گردو، پسته و… تولید میشود. هر پایه از این محصول در خرید کربن اکتیو اسپوتا به دلیل نوع عملکرد آن تاثیر دارد.
فرآیند تهیه و تولید محصول کربن فعال از طریق پروسه کربونیزاسیون و فعالسازی صورت میپذیرد. در مرحله کربونیزاسیون مواد اولیه را در یک محیط خنثی قرار میدهند. دمای محیط زیر 800 درجه سانتیگراد مواد را تجزیه میکند.
پس از گذر از گام کربونیزاسیون فرآیند گاز زدایی انجام میشود. لذا عناصر اکسیژن و هیدروژن، گوگرد و ازت از ماده خام اولیه جداسازی میشوند. در گام بعدی مرحله فعالسازی آغاز میشود.
برای تبدیل کردن کربنهای بدست آمده به کربن اکتیو باید عمل اکسیداسیون کربنها در دمای 800 الی 900 درجه سانتیگراد انجام پذیرد. این پروسه در مجاورت بخار یا هوا و دی اکسید کربن عملی میشود. 
قدمت زغال فعال به درازای تاریخ است. از اقدامات بسیار مهم انسان کشف این ماده پرکاربرد است. قدمت کشف زغال اکتیو به دوره مس و برنز برمیگردد. فلزهای برنز و مس در مراحل تولید زغال سنگ سخت با کیفیت بالا در دوران گذشته نقش داشتهاند. از کربن اکتیو بهمنظور تصفیه هوا و آب و... استفاده میشود.
در اسناد تاریخی مایاهای آمریکای لاتین، مصر و یونان و هند از ویژگیهای دارویی کربن فعال بهمنظور درمان برخی عارضهها استفاده میکردند. در تاریخ یونان بقراط حکیم یونانی از این ماده در حوزه طبابت استفاده کرده است. همچنین در اسناد تاریخی مربوط به ادوار گذشته مصری ذکر گردیده مصریان از کربن فعال در درمان اختلالات روده استفاده میکردند.
از دیگر کاربردهای این ماده در مصر باستان تصفیه آب آشامیدنی بود. از قرن هجدهم میلادی تحقیق و تفحص در مورد زغال فعال معمول شد. همچنین مصرف کربن اکتیو در سراسر اروپا فراگیر شد. امروزه این ماده با کاربردهای فراوان خود بطور گسترده در صنایع مختلف استفاده میشود.
با وجود تشابه کلی بین انواع مختلف کربن فعال، تفاوت بین آنها به سبب نوع ماده اولیه خام و روش تولید است. نوع مواد اولیه خام خواص و ویژگیهای این ماده را معین میکنند. تنوع بین زغال اکتیو موجب شده هر کدام از آنها بر حسب خصوصیات خود در صنایع مختلف مورد استفاده قرار بگیرند.
کربن فعال در سه شکل متنوع به بازار عرضه میشود. کربن فعال پودری، گرانولی و میلهایی:
کربن فعال پودری پرمصرفترین نوع کربن فعال است. توانمندی بسیار زیادی در جذب و حذف میزان گستردهایی از آلایندهها و ناخالصیها دارد. سایز کربن اکتیو پودری کمتر از 1 میلیمتر است. قطر تقریبی آنها 0.15 الی 0.25 میلیمتر میباشد. سطح فعال بسیار بالایی دارد. به دلیل سایز بسیار ریز ذرات، افت فشار محسوس و قابل توجهی توسط آن اتفاق میافتد. با مش 200 شناخته میشود.
کربن فعال گرانولی به نسبت کربن اکتیو پودری سایز ذرات آن نسبتاً بزرگتر است. همچنین سطح خارجی کوچکتری به نسبت نوع پودری دارد. اندازه ذرات نوع گرانولی بین 0.2 الی 5 میلیمتر است. عملکرد این شکل از کربن فعال تفکیک و تفریق بخار، مایعات و مواد فرار است. مشبندی این نوع به شرح زیر است:
مشهای 20×8، 40×20، 30×8 برای مصارف مایعاتی و مشهای 6×4، 8×4، 10×4 در مصارف بخار و گاز مورد استفاده قرار میگیرند. در مصارف آب مشهای 30×8 و 40×12 بسیار استفاده دارند.
کربن فعال میلهایی شکل استوانهایی دارد. در اندازههای متنوع 0.8 ، 2 میلیمتر و 4 میلیمتر به بازار عرضه میشود. از نوع میلهایی در مصارف گازی استفاده میشود. از خصوصیات قابل توجه کربن اکتیو میلهایی افت فشار به میزان کم، توانایی جذب بیشتر و میزان غبار نسبتاً کم را میتوان نام برد.
خواص درمانی کربن از طب سنتی تا طب مدرن مطرح بوده است. علاوه بر مصارف درمانی، در سده اخیر برای تولید ماسکهای زیبایی برای پوست و همچنین خمیر دندان از این ماده استفاده میشود.
دیگر توانمندی زغال اکتیو قابلیت آن در از بین بردن مزه و بوی ناخوشایند آب و بطور کلی مایعات است.
این ماده توانایی تصفیه گاز و رفع آلایندههای هوا را دارد.
کربن فعال به عنوان آنتیباکتریال و ضدعفونی کننده کاربرد دارد.
از دیگر ویژگیهای کربن فعال تسکین درد، ورم و سوزش حاصل شده از گزیدگی حشرات است. به عنوان جاذب مواد سمی نیش حشرات را از درون زخم جذب کرده و موجب التیام آن میشود.
از دیگر خواص زغال فعال توانمندی رنگبری آن در صنایع غذایی و تصفیه آب است.
