به گزارش سرویس مجله سلامت خانواده ساعدنیوز، بیکربنات سدیم یا همان جوش شیرین، یکی از مهمترین ترکیبات قلیایی در پزشکی است که از نمک سدیم و اسید کربنیک تشکیل شده و بهصورت پودر یا گرانول سفید و بیبو شناخته میشود. این ماده خاصیت جاذب رطوبت و بوگیر دارد و به دلیل ویژگیهای ضداسیدی خود، در پزشکی کاربرد گستردهای پیدا کرده است.
سدیم بیکربنات با افزایش سطح بیکربنات در خون، به خنثیسازی اسیدهای اضافی کمک کرده و pH بدن را به حالت طبیعی بازمیگرداند. همین ویژگی باعث شده در درمان اسیدوز متابولیک، برخی مسمومیتها و حتی بهعنوان قلیاییکننده ادرار برای کمک به دفع برخی ترکیبات و سنگهای اسید اوریکی استفاده شود. همچنین در مشکلات گوارشی مانند سوزش معده نیز بهعنوان آنتیاسید کاربرد دارد.
به عنوان قلیایی کننده سیستمیک در بزرگسالان و کودکان mEq/kg 1 تزریق وریدی میشود که درصورت نیاز هر 10 دقیقه mEg/kg 0/5 تزریق میشود. در مواردی که درمان اضطراری اسیدوز متابولیک ضروری نباشد، mEq/kg 5 ـ2 طی 8ـ4 ساعت انفوزیون وریدی میشود. به عنوان قلیایی کننده ادرار، mEq/kg 5 ـ2 طی 8ـ4ساعت تزریق وریدی میشود.
سدیم بیکربنات یک قلیایی کننده سیستمیک است که بیکربنات پلاسمایی را افزایش می دهد، غلظت بالای یون های هیدروژن را بافره میکند و pH خون را افزایش میدهد که منجر به معکوس کردن تظاهرات بالینی اسیدوز میشود. همچنین یک قلیایی کننده ادرار است که باعث افزایش دفع یون های بی کربنات آزاد در ادرار می شود و به طور موثری باعث افزایش pH ادرار میگردد.
با حفظ ادرار قلیایی، انحلال واقعی سنگهای اسید اوریکی میتواند انجام شود. سدیم بی کربنات به عنوان یک آنتی اسیدها هم عمل می کند و مقدار اسید معده را بافره یا به طور شیمیایی خنثی میکند، اما بر ترشح آن اثر مستقیم ندارد. این عمل منجر به افزایش مقدار PH محتویات معده می شود، بنابراین باعث تسکین علائم افزایش ترشح اسید میگردد.
شروع: 15 دقیقه (وریدی)
مدت زمان: 1-2 ساعت (وریدی)؛ 8-10 دقیقه (خوراکی)
محدوده درمانی: 24-31 میلی اکی والان در لیتر
دفع: ادرار
جذب: به صورت خوراکی خوب جذب می شود.
این دارو در موارد زیر باید باا حتیاط مصرف شود:
بی ادراری یا کم ادراری
حالات مرضی احتباس سدیم همراه با خیز (مانند سیروزکبدی، نارسایی احتقانی قلب، عیب کار کلیهو توکسمی آبستنی)
زیادی فشارخون
