به گزارش سایت خبری ساعد نیوز به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، هفته گذشته فضای سیاسی و رسانه ای کشور متمرکز بر هتلی در شهر وین بود. دور هفتم مذاکرات انجام شد، اما با حاشیه های فراوان اعم از تولد گرفتن باقری برای مورا تا طیف وسیع اظهار نظر های مخالفان و موافقان و گمانه زنی ها درباره این دور از مذاکرات انجام شد.
جمعه هفته پیش حوالی عصر بود که اختتامیه نشست های کمیسیون برجام در سطح معاونان وزیر و مدیران سیاسی وزارت امور خارجه ایران و گروه ۱+ ۴برگزار شد.
اتفاق مثبتی که بارقه ای از امید را برای دستیابی به توافقی درست در وین هفت به وجود می آورد، اعلام توافق هسته ای میان ایران و گروه ۱+۴ بود. باز کردن راه دیپلماسی البته در عمل نه در حرف توسط تیم ایرانی نشان داد کشورمان از هدر رفت وقت به شدت دوری کرده و خواستار این است که هرچه زودتر به توافقی درست برسد.
اما این نکته گفتنی است که طبق پیگیری ها هیچ یک از کارشناسان و تحلیلگران روابط بین الملل از بیان هرگونه امید به آینده مذاکرات ممانعت کرده و هر اتفاقی را در جریان آتی مذاکرات محتمل می دانند، در واقع تحلیلگران آینده مذاکرات را با وجود توافق هسته ای همچنان نامعلوم دانسته و همراه ابهامات زیادی توصیف می کنند.
ماجرا از این قرار است که ایران به صورت داوطلبانه مجوز تعویض دوربین های آسیب دیده از خرابکاری اخیر در مجتع تسای کرج را به بازرسان آژانس داد تا برخی از ادعا ها و نگرانی های آژانس برطرف شود، البته این موضوع یک تبصره دارد و آن اینکه ایران برای تعویض دوربین های آسیب دیده در سایت کرج ۳ شرط تعیین کرده است و همینطور تصاویر ضبط شده طبق قانون مجلس شورای اسلامی تا زمان لغو تحریم های ضد ایرانی، نزد ایران می ماند و تحویل داده نمی شود.
اروپا و سناریوی همیشگی تحریف واقعیت
سعید خطیب زاده سخنگوی دستگاه دیپلماسی ایران گفت که بر خلاف ادعای طرف غربی در مورد درخواست ایران برای وقفه در مذاکرات، هم خود این کشور ها و هم دیگر اعضای ۱+۴ کاملا در جریان هستند که این زمان بندی، تفاهمی دسته جمعی و اتفاقا با در نظر گرفتن تعطیلات طرف های اروپایی به مناسبت کریسمس و سال نوی مسیحی بوده است.
خطیب زاده با یادآوری اینکه این بار نخست نیست که طرف های غربی به تحریف واقعیت و درز اطلاعات نادرست متوسل می شوند، تاکید کرد این سه کشور شاید خواسته اند با این ادعای غیرواقعی به نوعی جبران درخواست دور قبل خود برای بازگشت زودهنگام به پایتخت هایشان را کرده باشند.
روابط ایران و آژانس در چارچوب فنی بماند هیچ مشکلی نیست
سخنگوی وزارت خارجه درباره نصب دوربین های آژانس بین المللی انرژی اتمی در مجتمع کرج هم گفت: از روزی که خرابکاری ها در کرج اتفاق افتاد به آژانس گفتیم باید اقداماتی صورت گیرد و بررسی های امنیتی و قضائی انجام و باید مجرم محکوم شود و طبیعتا وقتی چک های امنیتی و فنی درباره دوربین ها صورت بگیرد می تواند این دوربین ها نصب شود.
در سفر گروسی توافقات کاملی انجام شده بود. به دلیل برخی مشکلات و نقاط اختلافی این اعلام نشد و بعد از سفر کمالوندی به وین و گفت وگو هایی که صورت گرفت، وقتی مقدمات فراهم شد، ایران اعلام کرد دوربین ها مجدد نصب می شود و مادامی که روابط ایران و آژانس در چارچوب فنی بماند هیچ مشکلی نیست، در چارچوب فنی آسمان بسیار آفتابی و صاف است.
اطلاعات دوربین بعد از لغو تمام تحریم ها
بهروز کمالوندی معاون امور بین الملل، حقوقی و مجلس و سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران هم معتقد است اگرچه بررسی هایی در این خصوص پیش تر صورت گرفته است و بطور کلی این دوربین ها هنگام نصب نیز مورد بررسی های دقیق حفاظتی و امنیتی قرار می گیرند، اما به دلیل حادثه مزبور مقرر بود بررسی های دقیق تری صورت گیرد.
وی یادآور شد که البته به خاطر مصونیتی که این دوربین ها دارند، امکان بازکردن آن ها بدون موافقت آژانس وجود ندارد. به همین منظور بین دو طرف تفاهم شد که یک دوربین برای بررسی های فنی دقیق در اختیار ایران قرار داده شود همچنین طی آن افراد فنی آژانس به سوالات فنی که متخصصین حفاظتی و امنیتی ما در ارتباط با این دوربین ها دارند، پاسخ می دهند. نهایتا پس از بررسی های دقیق و لازم، دوربین های آژانس مجدداً نصب خواهند شد.
سخنگوی سازمان انرژی اتمی معتقد است نصب دوربین ها به این صورت انجام می شود که دوربین ها عکسبرداری خواهند کرد و عکس ها در حافظه دوربین ها حفظ می شوند. هنگامی که حافظه ها پر شوند، کارت های حافظه استخراج می شوند و در مهر و موم مشترک ایران و آژانس قرار می گیرند. به عبارت دیگر آژانس به هیچ وجه به این اطلاعات دسترسی نخواهد داشت.
این امر بر اساس قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریم ها و صیانت از منافع ملت ایران، مصوب مجلس شورای اسلامی صورت می گیرد که بر مبنای آن آژانس نمی تواند نظارت های فراپادمانی داشته باشد. هر چند کلیه نظارت های فراپادمانی مدت ها قبل از اسفند ماه سال گذشته متوقف شده است و عملاً از آن تاریخ دوربین های آژانس اگر در مواردی کار کرده اند، دسترسی آژانس به اطلاعات آن ها مقدور نیست.
او در خصوص زمان تحویل اطلاعات به آژانس، یادآور شد که تنها در صورتی اطلاعات ضبط شده در اختیار آژانس قرار خواهد گرفت که هدف قانون مذکور حاصل شود. به عبارت دیگر هنگامی که تمامی تحریم ها لغو شوند، می توانیم این اطلاعات را در اختیار آژانس بگذاریم تا از آن ها در تداوم دانش نظارتی خود موسوم به knowledge of continuity استفاده نماید.
غرب هنوز مذاکره را جدی نگرفته است
حنیف غفاری کارشناس سیاست خارجی معتقد است مذاکرات اخیر وین قطعا نقطه آشکار ساز موفقیت نسبی ایران در بخش مطالبه گری از طرف مقابل محسوب می شود. طرف غربی اصرار داشت که هیچ گونه تغییری در پیش نویسی که مربوط به مذاکرات دور ششم است یعنی مذاکراتی که در دولت قبلی انجام شد به وجود نیاید.
او می گوید اما در عمل شاهد بودیم که در نهایت ملاحظات ایران در پیش نویس های قبلی لحاظ شد. از این بابت شاهد موفقیت نسبی هستیم. همینطور شاهد بودیم که طرف های غربی سعی دارند فرامتن را بر متن برتری بدهند. به این معنا که فضای بیرونی مذاکرات را به گونه ای هدایت کند که تاثیر این هدایت گری در مطالبات ایران یا به عبارت بهتر عقب نشینی ایران از برخی از خواسته های خود قابل مشاهده باشد.
سیگنال منفی و تناقض گویی، تنها اقدام اروپا
غفاری گفت: اینکه مثلا طرف غربی سیگنال منفی به مذاکرات می دهد یا به تناقض گویی در بحث مذاکرات وین می پردازد یا تروئیکای اروپایی مدام مطرح می کنند که زمان مذاکرات رو به پایان است، این ها مصداق بازی حقوقی نبوده بلکه مصداق یک بازی تبلیغاتی برای غلبه فرامتن هستند.
به بیان این کارشناس سیاست خارجی آنچه که به میز مذاکرات و متن آن مربوط می شود این است که بالاخره طرف مقابل پذیرفته که ایران مطالبات جدیدی دارد و آن ها را در پیش نویس جدید لحاظ کرده است. اینکه در عمل طرف غربی با این مطالبات چطور برخورد خواهد کرد و میزان انعطاف پذیری آن ها در این موارد و میزان پذیرش آن ها در آینده میزان موفقیت ما را در مذاکرات آینده تعیین خواهد کرد.
او در تحلیل چشم انداز مذاکرات و در پاسخ به سوالی درباره اینکه می توان به مذاکرات وین هشت خوش بین بود هم گفت: نمی توان از خوش بینی یا بدبینی صحبت کرد، دلیل ان هم این است که طرف غربی هنوز پاسخ حقوقی، رسمی و نهایی خود را در قبال خواسته ها و مطالبات ایران مطرح نکرده و کماکان بین ما و طرف غربی اختلاف نظر وجود دارد.
غفاری می گوید تا زمانی که غرب تصمیم نهایی خود را در این خصوص نگیرد و وارد دستورالعمل مذاکره نشود نمی توانیم در این خصوص اظهار خوش بینی یا بدبینی کنیم.
کارشناس سیاست خارجی می گوید البته نباید این مسئله را فراموش کرد که دلیل دارد که جمله «وارد مذاکره شود» را برای طرف غربی به کار می بریم معتقدیم تروئیکای اروپایی که به نمایندگی از آمریکا در مذاکرات حضور دارند هنوز وارد فضای واقعی مذاکره نشده اند، به این معنا که کاملا بدون هیچ ابتکار، طرح و بسته پیشنهادی در مذاکرات وین حاضر شدند و فقط به اعلام موضع در مقابل طرح ایران در مذاکرات پرداختند.
غفاری ضمن اشاره به این موضوع که به لحاظ کارشناسی و فنی مورد بیشتری برای مذاکره باقی نمانده است تاکید کرد امریکا و اروپا می دانند که چطور باید به برجام برگردند، در واقع به مسیر بازگشت به توافق واقف هستند.
او معتقد است موارد مهم باقی مانده در مذاکرات تصمیم نهایی غرب و اقدام حقوقی آن ها در قبال رفع تحریم های ایران است. روز های آینده و قبل از مذاکرات وین هشت مشخص خواهد شد که رویکرد اروپا نسبت به توافق چه خواهد بود تا قبل از آن هر موردی که مطرح شود در حد گمانه زنی و مبتنی بر دیتا های مطلق نخواهد بود.
همکاری با آژانس فاکتور مهم مذاکرات وین
مرتضی مکی کارشناس ارشد مسائل اروپا می گوید دومین دور از مذاکرات احیای برجام موسوم به دورهفتم در شرایطی پایان یافت که دو طرف به یک پیش نویس مشترک درباره برجام دست پیدا کردند و تا حدودی توانستند یک درک مشترک برسند تا شاید بتوانند احیای برجام را شکل دهند.
ایران در این دور از نشست های برجامی دو سند را ارائه کرد که واکنش منفی دولت های اروپایی و آمریکا را به دنبال داشته و آنها اعلام کردند که این دو سند عملا به منزله نادیده گرفتن شش دور مذاکره دولت قبل است.
کشورمان می خواست اروپا در چارچوب سند جدید ایران ابتکار عملی نشان داده و برای ادامه مذاکرات مطرح کند؛ که اروپا مواضع خود را پیش تر اعلام کرده و گفته بودند که هرگونه مذاکرات برجامی باید در ادامه شش دور قبلی باشد. دریک هفته گذشته رایزنی های فشرده ای میان طرف های مذاکره کننده ایران و غرب در جریان بوده است.
به بیان مکی این مهم است که نشان داده شد ایران آمادگی لازم را برای گسترش همکاری ها با آژانس دارد. همکاری با آژانس یک فاکتور بسیار مهم در خصوص مذاکرات وین است، چرا که تروئیکای اروپایی و آمریکا نسبت به پیشرفت برنامه هسته ای کشورمان حساس هستند. و اعلام کردند که اگر این پیشرفت ها بدون همکاری آژانس ادامه پیدا کند ضرورت احیای برجام از بین می رود.
