به گزارش سرویس دانشگاه پایگاه خبری ساعدنیوز، پرسشنامه یکی از ابزارهای اصلی جمعآوری داده در تحقیقات علمی، مقالات و پایاننامههاست. این ابزار به دو دسته اصلی تقسیم میشود: پرسشنامه استاندارد و پرسشنامه محققساخت. پرسشنامه استاندارد پیشتر توسط پژوهشگران یا صاحبنظران مورد استفاده قرار گرفته و پایایی و روایی آن تأیید شده است. اما پرسشنامه محققساخت توسط خود پژوهشگر طراحی میشود و نیازمند ارزیابی پایایی و روایی قبل از استفاده است. این نوع پرسشنامه میتواند به صورت کامل از نو طراحی شود یا با ترکیب چند پرسشنامه استاندارد برای تحقیق تلفیقی ساخته شود.
1. تعیین هدف:
قبل از طراحی پرسشنامه، باید اهداف پژوهش به وضوح مشخص شود. بدون دانستن نوع اطلاعات مورد نیاز و نحوه استفاده از آن، طراحی پرسشنامه غیرممکن است.
2. بیان مسئله:
پژوهشگر باید مسئله تحقیق را دقیق و روشن بیان کند تا بتواند سوالات مرتبط طراحی کند. پرسشنامه میتواند برای توصیف رفتار، نگرش، احساسات یا آزمون رابطه بین متغیرها مورد استفاده قرار گیرد.
3. تعیین جامعه و نمونه:
جامعه تحقیق باید مشخص شود و نمونهای نماینده از آن انتخاب شود. این نمونه میتواند بر اساس شهر، استان، گروه سنی، شغلی یا دیگر ویژگیها انتخاب شود.
4. تنظیم پرسشنامه:
در طراحی پرسشنامه رعایت دستورالعملهای زیر ضروری است:
سوالات ساده، روشن و دقیق باشند.
بیشتر سوالات به صورت پاسخبسته طراحی شوند و تعداد سوالات باز به حداقل برسد.
سوالات گزیده برای پاسخدهندگان خاص در نظر گرفته شود.
سوالات مرتبط با گذشته دارای بازه زمانی مشخص باشند.
سوالات حساس با مقدمه مناسب ارائه شوند.
بخشی از سوالات به ویژگیهای جمعیتی اختصاص یابد.
هر سوال هدف خاصی را اندازهگیری کند.
ترتیب سوالات با توجه به موضوع و جامعه تحقیق تنظیم شود.
صفحه اول پرسشنامه نحوه پاسخدهی و بخشهای مختلف را توضیح دهد.
5. آزمایش پرسشنامه:
قبل از اجرای اصلی، پرسشنامه باید بر روی 30 تا 40 نفر آزمایش شود تا مشکلات احتمالی رفع گردد.
پرسشنامهها میتوانند اهداف متنوعی داشته باشند، از جمله:
سنجش نگرش و ترجیحات مخاطب، مانند محبوبترین برنامههای تلویزیونی یا تاثیر بستهبندی و قیمت بر تصمیم خرید.
سنجش رابطه بین دو یا چند متغیر، مانند ارتباط جنسیت و درآمد، تحصیلات و احترام به قانون، یا سن و میزان مطالعه.
جمعآوری دادههای واقعی (Facts)، مانند اطلاعات ثبت شده در فروشگاه یا سمینارها.
با رعایت اصول طراحی پرسشنامه، پژوهشگران میتوانند دادههای دقیق و قابل تحلیل برای تحقیقات خود جمعآوری کنند و کیفیت پایاننامه یا مقاله خود را به طور چشمگیری ارتقا دهند.
چند نمونه پرسشنامه رایگان را در حوزه های مختلف در این بخش قرار داده ایم می توانید این پرسش نامه ها را از این بخش دانلود و مطالعه فرمایید.
