کنار آمدن با آسیب بافت نرم ممکن است بسته به میزان شدت آن، بسیار دشوار باشد. برای افراد فعال، این مساله به معنی حدود ۶ هفته یا بیشتر استراحت است و بایستی از میادین ورزشی دوری کنند. بدون استراحت کافی و بازیابی مناسب آن ها، نمی توان انتظار بر طرف شدن این آسیب ها را داشت.
بافت نرم به عضلات، رباط ها، تاندون ها و زرد پی ها و تمام بافت های اتصال دهنده است که قسمت های مختلف بدن را به یکدیگر متصل می کنند. آسیب های این بافت ها معمولا به صورت پارگی یا کشیدگی یا کوفتگی است و ممکن است که به علت یک اتفاق یک باره رخ دهند، مثلا خالی شدن زیر پا.
همچنین ممکن است به علت پس از استفاده های زیاد و یکنواخت از یک بافت، اتفاق بیفتند، مثل آسیب های ایجاد شده در هنگام کار. همچنین این آسیب ها ممکن است به علت استفاده بیش از حد از عضلاتی که خسته شده اند، رخ بدهند، مثل دویدن بلافاصله پس از ماراتون.
انواع آسیب های بافت نرم
بدن از اجزا و بافت های مختلفی تشکیل شده است. این بافت ها به دو دسته سخت و نرم تقسیم می شوند. بافت های نرم شامل تاندون ها، غضروف ها، عضلات، رباط ها و عروق می شوند. در صورتی که یکی از این بافت ها دچار آسیب شوند، در ناحیه آسیب دیده درد و تورم ایجاد شده و در فعالیت های فرد اختلالاتی ایجاد خواهد شد. در این حالت به اصطلاح می گویند، بافت های نرم بدن دچار آسیب شده است.صدمات وارد شده بر بافت های نرم متفاوت بوده و بر اساس نوع بافت، انواع مختلفی دارند. این انواع عبارتند از:
رگ به رگ شدن یا پیچ خوردن
هنگامی که آسیب در رباط ها بیفتد و با کشیدگی یا پارگی رباط ها همراه شود، به اصلاح می گویند، ناحیه آسیب دیده رگ به رگ شده است. این اتفاق در نواحی مفاصل مچ دست، مچ پا، زانو و... رخ داده و به صورت زیر درجه بندی می شود:
- در صورتی که رباط دچار کشیدگی جزئی و خفیف شده باشد، رگ به رگ شدن از نوع خفیف و درجه یک می باشد.
- در صورتی که پارگی رباط جزئی و ناقص باشد، رگ به رگ شدن از نوع متوسط می باشد.
- اگر پارگی رباط شدید و حاد باشد، رگ به رگ شدن از نوع درجه سه بوده و ناپایداری اتفاق می افتد.
کوفتگی یا کبودی
نوعی از آسیب های بافت های نرم که بر اثر شکستگی استخوان ها، پارگی رگ ها و مویرگ ها و به دلیل ضربه و فشار خارجی اتفاق می افتد و موجب تغییر رنگ پوست می شود، کبودی و کوفتگی می باشد. در این وضعیت رنگ پوست در محل آسیب، به رنگ آبی متمایل به سیاه در می آید.
کشیدگی عضله
این عارضه زمانی اتفاق می افتد که فرد در هنگام فعالیت ورزشی و یا طی یک سانحه دچار کشش عضله شود. کشش عضله با فعالیت های مکرر، حرکات ناگهانی و استفاده بیش از حد از عضله همراه بوده و می تواند مانند رگ به رگ شدن و آسیب رباط ها به سه حالت اتفاق بیفتد:
- کشیدگی جزئي عضله
- کشیدگی همراه با پارگی نسبی عضله
- پارگی شدید، حاد و کامل عضله
تاندونیت
این آسیب دیدگی بافت نرم به التهاب یا به تحریک تاندون و یا آسیب دیدن بافت های نرم تاندونی همراه با التهاب تاندونیت می گویند. این عارضه در شرایطی اتفاق می افتد که فرد به طور مکرر و مداوم از قسمتی از بدن استفاده کند و موجب تحریک و التهاب تاندون ها شود. تاندونیت از آسیب های شایع بافت ها نرم بوده و به طور معمول با علائمی از جمله درد و تورمی همراه است که هنگام شدت گرفتن فعالیت ها، تشدید می شود.
نشانه ها و علائم صدمات بافت نرم ناشی از آسیب حاد
پارگی ها دارای لبه هایی دندانه دار و ناهموار هستند و زخم تا لایه های بافت نرم زیر سطح پوست باز است. زخم های باز راحت ترین صدمات برای تشخیص هستند.
خراشیدگی ها تنها لایه های پوست را تحت تاثیر قرار می دهند و همانند سوختگی ها هستند. درجه یک تنها بر اپیدرم تاثیرگذار است. درجه دو اپیدرم و درم را تحت تاثیر قرار می دهد. و درجه سه تمام سه لایه پوست را تحت تاثیر قرار می دهد. خراشیدگی ها به عنوان سوختگی ها اصطکاکی نیز شناخته می شوند.جداشدگی ها بر پوست و به طور بالقوه عضله تاثیرگذار هستند. برای درک بهتر جداشدگی ها می توانید تکه ای از پوست که تنها از یک سمت به بدن متصل شده است را در ذهن خود تصور کنید.کوفتگی ها آشکار هستند، زیرا با تغییر رنگ (کبودی) و اغلب با تورم همراه هستند.
رگ به رگ شدن در مفاصل (مچ های پا، مچ های دست، آرنج ها، شانه ها، غیره) رخ می دهند و با وجود کبودی و تورم شبیه به کوفتگی ها به نظر می رسند. برخلاف کوفتگی ها، یک آسیب نیروی مستقیم وجود ندارد. در عوض، نوعی پیچ خوردگی موجب بروز استرس بیش از حد بافت همبند (رباط ها و تاندون ها) مفصل می شود.پیچ خوردگی مچ پا یکی از شایع ترین انواع رگ به رگ شدگی ها است. در برخی موارد، درد شاخص اصلی آسیب ناشی از رگ به رگ شدن است.
نشانه ها و علائم صدمات بافت نرم ناشی از استفاده بیش از حد
نمونه های مختلفی برای صدمات استفاده بیش از حد وجود دارند. بیشتر آنها تحریک شدگی های مربوط به تاندونیت (التهاب تاندون)، بورسیت (التهاب بورسا، کیسه های پر شده از مایع در مفاصل) اپی کندیلیت (تحریک اپی کندیل، که بخش های مدور استخوان ها در یک مفصل را احاطه می کند)، کشیدگی های عضلانی، یا پارگی های عضلانی را شامل می شوند. آرنج تنیس بازان یکی از نمونه های شناخته شده صدمات ناشی از استفاده بیش از حد است.صدمات استفاده بیش از حد می توانند در تمام نقاط بدن رخ دهند و تعیین یک مجموعه مشخص از نشانه ها و علائم برای آنها دشوار است.از موارد شاخص می توان به نمونه های زیر اشاره کرد:
- درد
- دامنه حرکت محدود شده
- احساس پرش یا گسیسختگی
- تورم
- کبودی
درمان آسیب دیدگی های حاد بافت نرم
روش های درمان با توجه به نوع و شدت آسیب دیدگی متفاوت است. زمانی که یک آسیب دیدگی حاد بافت نرم رخ می دهد، در درجه نخست از روشی به نام رایس (RICE) استفاده می شود که شامل استراحت، استفاده از یخ، فشرده سازی، و بالاتر قرار دادن عضو آسیب دیده است.
پرهیز از انجام فعالیتی که موجب آسیب دیدگی شده است و همچنین استفاده از یخ یا کمپرس سرد برای 20 دقیقه و چند بار در روز اهمیت دارد. افزون بر این، برای پیشگیری از التهاب، کارشناسان استفاده از یک بانداژ فشرده سازی منعطف و بالاتر قرار دادن عضو آسیب دیده را نسبت به قلب توصیه می کنند.
با استفاده از روش رایس می توان به بهبود کشیدگی های خفیف رباط نیز کمک کرد. با این وجود، در مواردی با شدت متوسط، باید از حرکت دادن بخش آسیب دیده برای مدتی پرهیز کرد و در موارد شدید حتی ممکن است به انجام عمل جراحی برای ترمیم آسیب دیدگی نیاز باشد.
در مورد کشیدگی عضله، کارشناسان بار دیگر استفاده از روش رایس شامل استراحت، استفاده از یخ، فشرده سازی و بالاتر قرار دادن بخش آسیب دیده را توصیه کرده اند. همراه با این پروتکل، انجام تمرینات ورزشی ساده برای تسکین درد و بهبود دامنه حرکت نیز توصیه شده است. در اغلب موارد، کشیدگی خفیف عضله به روش رایس بهبود می یابد.