به گزارش سرویس سیاست پایگاه خبری ساعدنیوز، به نقل از فارس، هواپیمای Boeing E-3 Sentry که بهطور گسترده با عنوان «آواکس» (AWACS) شناخته میشود، یکی از مهمترین داراییهای راهبردی نیروی هوایی آمریکا و متحدان آن به شمار میرود؛ پرندهای که فراتر از یک هواپیما، نقش «مرکز فرماندهی و کنترل پرنده» را در میدان نبرد ایفا میکند.
این سامانه بر پایه پلتفرم Boeing 707 توسعه یافته و از دهه 1970 تاکنون در عملیاتهای بزرگ نظامی و مأموریتهای ناتو حضوری تعیینکننده داشته است.
در قلب E-3، رادارهای قدرتمند AN/APY-1 و AN/APY-2 قرار دارند که در باند S-band عمل کرده و درون یک گنبد چرخان با قطر حدود 9 متر نصب شدهاند.
این سامانه با پوشش 360 درجه قادر است اهداف هوایی را تا فاصله حدود 400 کیلومتر شناسایی کند و به لطف قابلیت Look-down، اهداف در ارتفاع پایین را نیز از پسزمینه زمین تفکیک نماید.
این پرنده توانایی رهگیری (Track) همزمان بیش از 300 هدف و هدایت عملیاتی (Control) جنگندهها، تخصیص هدف (Target Allocation) و کنترل رهگیری (Intercept Control) را دارد؛ قابلیتی که آن را به یک گره کلیدی در شبکه C4ISR تبدیل میکند. دادهها بهصورت بلادرنگ از طریق لینکهای دادهای پیشرفته مانند Link 16 و سامانه JTIDS تبادل میشوند و هماهنگی میان یگانها را بهطور چشمگیری افزایش میدهند.
این هواپیما همچنین به سامانههای مقابله با جنگ الکترونیک (ECCM) مجهز است تا در برابر اخلال راداری (jamming) مقاومت نسبی داشته باشد.
برد عملیاتی این هواپیما نزدیک به 9 هزار کیلومتر است و مدت ماندگاری آن در آسمان با سوختگیری هوایی نامحدود و بیش از 8 ساعت بدون سوختگیری است.
قابلیت سوختگیری هوایی (Air Refueling) به E-3 امکان میدهد مأموریتهای طولانی و گسترده را بدون بازگشت به پایگاه انجام دهد.
آواکس E-3 نهتنها یک سامانه شناسایی، بلکه یک گره فرماندهی عملیاتی در جنگ مدرن است.
این هواپیما با ایجاد تصویر یکپارچه از میدان نبرد، امکان تصمیمگیری سریع، مدیریت چندین مأموریت رهگیری همزمان و هدایت جنگندهها به سمت اهداف را فراهم میکند و نقش کلیدی در هماهنگی میان نیروهای هوایی، زمینی و دریایی دارد.
محدودیتها؛ پاشنه آشیل یک غول اطلاعاتی
با وجود توانمندیهای بالا، E-3 بدون ضعف نیست. سطح مقطع راداری بزرگ، آن را به هدفی قابل شناسایی تبدیل میکند و در صورت نبود پوشش جنگندههای اسکورت، در برابر تهدیدات دوربرد آسیبپذیر است.
همچنین؛ وابستگی به سوختگیری هوایی و پشتیبانی لجستیکی گسترده، یکی دیگر از چالشهای عملیاتی این سامانه محسوب میشود.
این هواپیما در نسخههای مختلفی از جمله E-3A، E-3B/C و E-3G توسعه یافته که هرکدام شامل ارتقاهای قابل توجه در سامانههای مأموریتی و دیجیتال هستند.
قیمت هر فروند E-3 در دهه 1990 حدود 270 میلیون دلار برآورد شده و با احتساب ارتقاها و هزینههای نگهداری، ارزش فعلی آن به صدها میلیون دلار میرسد؛ سرمایهای سنگین که تنها در اختیار تعداد محدودی از کشورها قرار دارد.
ارزش فعلی بر اساس تورم، ارتقاها و هزینههای پشتیبانی؛ حدود 530 تا 600 میلیون دلار برای هر فروند در 2026 تخمین زده شده است.
این هواپیما ارزشی معادل با 4 تا 5 جنگنده F-15EX دارد.
