به گزارش سرویس حوادث ساعدنیوز، غار سیلابی (Show Cave under flood risk / Flash flood cave) به غارهایی گفته میشود که در مسیر یا محل تجمع جریانهای آب زیرزمینی قرار دارند و به شدت تحت تأثیر بارندگیهای شدید و بالا آمدن ناگهانی سطح آب هستند. این غارها معمولاً به صورت طبیعی یا به عنوان غارهای توریستی مورد استفاده قرار میگیرند، اما یک ویژگی حیاتی دارند: سیستم هیدرولیکی آنها به سرعت به تغییرات جوی بیرون واکنش نشان میدهد. در ادامه بررسی میکنیم که این غارها دقیقاً چطور کار میکنند و چرا بارندگی برای آنها یک زنگ خطر جدی است.
بسیاری از غارها (به ویژه غارهای آهکی و کارستی) توسط جریانهای آب در طول میلیونها سال حفر شدهاند. در غارهای سیلابی، این فرآیند همچنان فعال است. وقتی باران میبارد، آب از طریق منافذ، سنگهای نفوذپذیر و شکافهای کوه به درون غار هدایت میشود.
از آنجا که فضای داخلی غارها محدود است، اگر حجم آب ورودی بیشتر از ظرفیت تخلیه مجراهای خروجی غار باشد، غار مانند یک مخزن یا لوله آب تحت فشار عمل کرده و به سرعت پر از آب میشود.
بسته شدن این غارها در زمان بارندگی یک قانون سفت و سخت برای حفظ جان انسانهاست. دلایل اصلی آن عبارتند از:
سیلابهای ناگهانی (Flash Floods): در داخل غار، آب راه فراری جز مسیرهای باریک ندارد. یک رگبار شدید در بیرون غار میتواند ظرف چند دقیقه، دالانهای خشک غار را به رودخانهای خروشان و مرگبار تبدیل کند.
بالا آمدن سریع سطح آب (Sump Filling): بسیاری از غارها دارای پستی و بلندیهایی هستند که به آنها «سیفون» یا معبرهای غرقشده میگویند. با کمی بارندگی، این معبرها کاملاً زیر آب میروند و مسیر بازگشت افراد به بیرون را به طور کامل مسدود میکنند.
قطع اکسیژن و حبس هوا: پر شدن دالانها از آب، جریان هوای تازه را قطع میکند و در صورت محبوس شدن افراد، خطر خفگی وجود دارد.
کاهش شدید دما و هیپوترمی: دمای آب و هوای داخل غارها معمولاً پایین است. خیس شدن در غار و گیر افتادن در آن، خیلی سریع باعث افت شدید دمای بدن (هیپوترمی) میشود.
کدر شدن آب و از دست رفتن دید: سیلاب با خود گل و لای میآورد. این موضوع باعث میشود غواصان یا امدادگران حتی با چراغهای قوی هم نتوانند جلوی پای خود را ببینند، چه برسد به گردشگران عادی.
یک نمونه معروف تاریخی: > حتماً ماجرای نجات تیم فوتبال نوجوانان تایلند در سال 2018 را به یاد دارید. آنها وارد غار تام لوانگ شدند که یک غار سیلابی بود. بارندگی ناگهانی فصل مونسون (موسمی) باعث شد مسیر خروجی غار فوراً توسط آب مسدود شود و آنها به مدت دو هفته در عمق غار محبوس شدند. آن حادثه نشان داد که طبیعت غارهای سیلابی چقدر میتواند غافلگیرکننده و خطرناک باشد.
به همین دلیل، مدیریت غارهای توریستی سیلابی (مانند غار علیصدر در ایران که البته به صورت سدبندی شده و کنترلشده است، یا غارهای وحشیتر مثل غار قوریقلعه و غارهای عمودی) همیشه پیشبینیهای هواشناسی را به طور دقیق بررسی میکنند و با کوچکترین احتمال رگبار، ورود به غار را ممنوع میکنند.
ساعدنیوز در فضای مجازی
