به گزارش سرویس مجله سلامت خانواده ساعدنیوز، فاکتور XIII (انسانی) یک داروی تزریقی و بهصورت پودر لیوفیلیزهشده است که برای پیشگیری و کنترل خونریزی در افراد مبتلا به کمبود مادرزادی فاکتور 13 استفاده میشود؛ اختلالی نادر که در آن بدن توانایی کافی برای تشکیل و تثبیت لخته خون را ندارد.
فاکتور 13 که با نام «فاکتور تثبیتکننده فیبرین» (FSF) نیز شناخته میشود، آخرین آنزیم فعال در فرایند انعقاد خون است و نقش مهمی در استحکام لخته و جلوگیری از تجزیه آن دارد. این فاکتور در بدن بهصورت ترکیبی از دو زیرواحد A و دو زیرواحد B وجود دارد و پس از فعال شدن توسط ترومبین در محل خونریزی، باعث ایجاد اتصالات عرضی میان رشتههای فیبرین میشود. نتیجه این فرایند، تشکیل لختهای مقاومتر و پایدارتر است که بهتر به بافت آسیبدیده میچسبد و از ادامه خونریزی جلوگیری میکند.
افرادی که دچار کمبود فاکتور 13 هستند، ممکن است با خونریزیهای طولانیمدت، خونریزی خودبهخودی، تأخیر در ترمیم زخم یا حتی خونریزیهای خطرناک داخلی روبهرو شوند. به همین دلیل، تزریق فاکتور XIII میتواند نقش مهمی در حفظ هموستاز و کاهش خطر خونریزی در این بیماران داشته باشد.
امروزه علاوه بر فاکتور XIII مشتقشده از پلاسمای انسانی، داروهای نوترکیب نیز برای این بیماری تولید شدهاند. یکی از شناختهشدهترین آنها Catridecacog است؛ نسخهای مهندسیشده از زیرواحد A فاکتور 13 که با فناوری DNA نوترکیب و در محیط مخمر تولید میشود. این روش تولید، خطر انتقال عوامل عفونی از پلاسمای انسانی را کاهش داده و خلوص بالاتری فراهم میکند.
فاکتور XIII باید تحت نظر پزشک متخصص و با رعایت اصول تزریق و نگهداری مصرف شود. همچنین بیماران باید در صورت مشاهده علائمی مانند واکنش آلرژیک، درد شدید، تورم یا مشکلات غیرعادی، سریعاً به پزشک مراجعه کنند.
کمبود فاکتورهای لخته ساز در بدن، به دلیل عدم توانایی خون برای لخته کردن، میتواند منجر به خونریزیهای شدید شود. داروی فاکتور13 با افزایش موقتی فاکتور سیزدهم در خون، به لخته شدن خون کمک می کند. این دارو برای جلوگیری از خونریزی در افرادی که به طور ارثی با کمبود فاکتور 13 مواجه هستند مورد استفاده قرار میگیرد و برای خونریزی های دوره ای که اتفاق افتاده است، کاربردی ندارد.
سیستم اعصاب مرکزی: لرز، سردرد
پوستی: قرمزی، خارش، راش پوستی
غدد درون ریز و متابولیسم: افزایش لاکتات دهیدروژناز
هماتولوژی و انکولوژی: هماتوم
ازدیاد حساسیت: واکنش ازدیاد حساسیت
عصبی، عضلانی و اسکلتی: درد مفاصل، التهاب مفاصل
متفرقه: تب
پایداری لخته خون توسط فاکتور XIII یا فاکتور پایدار کننده فیبرین صورت میگیرد که عمل آن ایجاد پیوند کووالانسی ما بین اسید آمینههای لیزین با گلوتامین بین زنجیرههای آلفا و Y مجاور هم در مولکولهای فیبرین میباشد. فاکتور XIII همچنین میتواند یک مهار کننده فیزیولوژیک فیبرینولیز را به لخته فیبرین با پیوند کووالانسی متصل کند و در نتیجه لخته مربوطه در مقابل اثر لیزکنندگی پلاسمین مقاومتر خواهد بود.
