به گزارش سرویس مجله خانواده پایگاه خبری تحلیلی ساعدنیوز،تلویزیون و رسانههای تصویری به بخشی جداییناپذیر از زندگی کودکان تبدیل شدهاند. بسیاری از والدین از یکسو به فواید سرگرمکننده و آموزشی برخی برنامهها آگاهاند و از سوی دیگر نگران پیامدهای منفی تماشای بیشازحد تلویزیون هستند؛ پیامدهایی مانند کاهش تحرک بدنی، افت تمرکز، اختلال خواب و وابستگی رفتاری. محدود کردن تماشای تلویزیون در کودکان، اگر بهدرستی و آگاهانه انجام شود، نهتنها به مقاومت کودک منجر نمیشود بلکه میتواند به رشد سالمتر او کمک کند.
پیش از هر اقدامی، والدین باید نقش تلویزیون را در زندگی کودک بررسی کنند. برای برخی کودکان، تلویزیون تنها منبع سرگرمی است و برای برخی دیگر، ابزاری برای فرار از تنهایی یا اضطراب. درک این موضوع به والدین کمک میکند تا بهجای برخورد قهری، راهکاری هوشمندانه انتخاب کنند.
سؤالاتی که والدین میتوانند از خود بپرسند:
کودک من چه زمانی بیشتر تلویزیون تماشا میکند؟
تلویزیون چه نیازی از او را برطرف میکند؟
آیا جایگزین جذابی برای تلویزیون وجود دارد؟
یکی از مؤثرترین راهها برای محدود کردن تماشای تلویزیون، تعیین قوانین روشن است. کودکان نیاز دارند بدانند چه چیزی مجاز است و چه چیزی نیست.
ویژگیهای قوانین مؤثر:
متناسب با سن کودک
ساده و قابل اجرا
ثابت و بدون تناقض
برای مثال:
تعیین ساعت مشخص برای تماشای تلویزیون
ممنوعیت تماشای تلویزیون قبل از خواب
محدودیت در روزهای مدرسه
این قوانین باید با آرامش توضیح داده شوند، نه با تهدید یا اجبار.
وقتی کودک در فرآیند تصمیمگیری مشارکت داده میشود، احتمال همکاری او افزایش مییابد. والدین میتوانند از کودک بپرسند:
چه برنامههایی را دوست دارد؟
چه ساعتی برای تماشای تلویزیون مناسبتر است؟
این مشارکت باعث میشود کودک احساس احترام و مسئولیتپذیری کند و قوانین را منصفانهتر بپذیرد.
والدینی که خودشان ساعتهای طولانی پای تلویزیون یا موبایل هستند، نمیتوانند انتظار محدودیت مؤثر از کودک داشته باشند. کودکان بیش از هر چیز از رفتار والدین الگو میگیرند.
راهکارهای الگوسازی:
خاموش کردن تلویزیون در زمان غذا
اختصاص زمانهای بدون صفحه نمایش در خانه
انجام فعالیتهای مشترک خانوادگی بدون تلویزیون
الگوسازی عملی، پیام قویتری از هر نصیحتی دارد.
یکی از اشتباهات رایج این است که تلویزیون حذف میشود اما جایگزینی برای آن ارائه نمیشود. کودک بهطور طبیعی به سمت سرگرمی آسانتر بازمیگردد.
جایگزینهای مناسب:
بازیهای حرکتی و فکری
کتابخوانی مشترک
نقاشی، کاردستی و موسیقی
مشارکت در کارهای سادهی خانه
هرچه جایگزین جذابتر باشد، وابستگی به تلویزیون کمتر میشود.
محدود کردن فقط به معنی کاهش زمان نیست؛ کیفیت محتوا نیز اهمیت زیادی دارد. والدین باید:
برنامههای متناسب با سن کودک را انتخاب کنند
از محتوای خشن یا نامناسب جلوگیری کنند
در صورت امکان همراه کودک برنامه تماشا کنند
تماشای مشترک فرصتی برای گفتوگو، آموزش و تقویت تفکر انتقادی کودک فراهم میکند.
اگر کودک قوانین تماشای تلویزیون را رعایت نکرد، پیامدها باید:
از قبل مشخص شده باشند
منطقی و مرتبط با رفتار باشند
بدون خشم اجرا شوند
برای مثال، کاهش زمان تماشای تلویزیون در روز بعد میتواند پیامدی مناسب باشد.
گاهی وابستگی کودک به تلویزیون نشانهی کمبود توجه، خستگی یا اضطراب است. والدین با افزایش کیفیت رابطهی عاطفی میتوانند نیاز کودک به تلویزیون را کاهش دهند.
راهکارها:
گفتوگوی روزانه با کودک
بازی و تعامل مستقیم
توجه به احساسات و نگرانیهای کودک
محدود کردن تماشای تلویزیون در کودکان نیازمند رویکردی آگاهانه، تدریجی و همراه با احترام است. قوانین شفاف، الگوسازی والدین، جایگزینهای جذاب و توجه به نیازهای هیجانی کودک، کلیدهای اصلی موفقیت در این مسیر هستند. هدف نهایی، حذف کامل تلویزیون نیست، بلکه ایجاد تعادل سالم میان سرگرمیهای دیجیتال و فعالیتهای رشدی کودک است.
