هیپوترمی زمانی رخ می دهد که دمای بدن شما به زیر ۳۵ درجه سانتی گراد برسد. این افت دما می تواند عوارض زیادی و حتی مرگ را در پی داشته باشد. هیپوترمی بسیار خطرناک است، چون بر توانایی تفکر شفاف شما تأثیر می گذارد و در آن صورت حتی نمی توانید درخواست کمک پزشکی بدهید. برای اینکه بدانید هیپوترمی چیست و چگونه درمان می شود، با ما همراه باشید.
هیپوترمی با سرمازدگی متفاوت است. هنگام وقوع هیپوترمی سرمازدگی نیز می تواند ایجاد شود. در سرما زدگی بخش هایی از بدن در مواجه با سرما آسیب می بینند. بینی، گوش، انگشتان دست و پا از اندام های مستعد سرمازدگی هستند. علایم شامل احساس بی حسی، سفتی و تغییر رنگ پوست به سفید یا خاکستری مایل به زرد در محل آسیب دیده است و در طولانی مدت صدمات شدیدتری به بدن وارد شده یا گاهی به قطع عضو ختم می شود. در هر صورت هیپوترمی نیز مشکل جدی ای است و نیاز فوری به مراقبت های پزشکی دارد.
علائم هیپوترمی چیست؟
شایع ترین علائم هیپوترمی شامل موارد زیر است:
- لرز شدید
- تنفس کند
- تکلم کند
- حرکات ناهماهنگ اندام های حرکتی
- عدم تعادل در حین راه رفتن
- گیجی و سردرگمی
فردی که دچار خستگی مفرط یا نبض ضعیف شود و یا سطح هوشیاری پایینی داشته باشد هم ممکن است دچار هیپوترمی شده باشد.
دلایل هیپوترمی چیست ؟
دلیل اصلی هیپوترمی هوای سرد است. وقتی بدن شما در دمای فوق العاده پایین قرار می گیرد، خیلی سریع تر از آنکه گرما را تولید کند، آن را از دست می دهد. ماندن طولانی مدت در آب سرد هم می تواند موجب بروز این علائم شود.اتوانی بدن در تولید گرمای کافی بسیار خطرناک است. دمای بدن شما ممکن است به شکل ناگهانی و به طور چشمگیری افت کند.
قرار گرفتن ناگهانی در معرض هوای سردتر از هوای معمولی هم می تواند منجر به هیپوترمی شود. به عنوان مثال اگر به شکل ناگهانی وارد اتاقی شوید که به خاطر استفاده از دستگاه های تهویه، هوای بسیار سردی دارد، این خطر وجود دارد که در مدت زمان بسیار کوتاهی بخش بسیار زیادی از گرمای بدن را از دست بدهید.
مکانیسم های کاهش گرما از بدن
- گرمای تابشی : اکثر مواردی که بدن گرما را ازدست می دهد ناشی از سطوح محافظت نشده بدن می باشد.
- تماس مستقیم : اگر با چیزی خیلی سرد مانند آب یا زمین یخ در تماس باشید گرما از بدن خارج می شود زیرا آب برای خروج گرما از بدن بسیار عالی عمل می کند. گرمای بدن در آب سرد سریعتر از هوای سرد از بین می رود. به همین ترتیب اگر لباس مرطوب باشد از دست دادن گرما سریع تر رخ می دهد مانند اینکه در زیر باران گرفتار شده باشید.
- باد : باد باعث می شود گرمای سطحی از بدن خارج شود و یک عامل مهم در ازدست دادن گرما محسوب می شود.
تشخیص هیپوترمی
تشخیص هیپوترمی معمولاً براساس علائم جسمی فرد و شرایطی که فرد در آن دچارهیپوترمی شده است آشکار می شود. آزمایش خون می تواند به تأیید هیپوترمی و شدت آن کمک کند.
با این وجود، اگر علائم خفیف باشد، ممکن است تشخیص به راحتی نباشد به عنوان مثال یک فرد مسن که در داخل خانه است و علائم گیجی، عدم هماهنگی حرکات و مشکلات گفتاری دارد.
چه زمان باید به پزشک مراجعه کرد؟
هنگامی که احساس می کنید به هیپوترمی مبتلا شده اید سریعا با اورژانس تماس بگیرید و در زمان انتظار سعی کنید آرام باشید و لباس گرم بپوشید.
شایع ترین دلیل هیپوترمی افت فشار خون و قرارگیری در شرایط آب و هوایی سرد و یا آب سرد می باشد که قرارگیری در هوای سرد شرایط را تشدید می کند. برخی شرایطی که منجر به هیپوترمی می شود عبارتند از:
- پوشیدن لباس های نازک در هوای سرد
- قرارگیری در معرض هوای سرد
- تعویض نکردن لباس های مرطوب و رفتن به مکان گرم و خشک
- افتادن در آب مانند یک حادثه در قایق رانی
- زندگی در خانه ای که سرد است خواه از گرمای ضعیف یا تهویه مطبوع بیش از حد
عوامل خطر هیپوترمی عبارتند از:
خستگی : در هنگام خستگی تحمل بدن در برابر سرما کاهش میابد.
افزایش سن : افرادی که مسن هستند در هنگام سرمای بیش از حد ممکن است قادر به برقراری ارتباط نباشند تا زمانی که به مکانی گرم منتقل شوند.
کودکان : کودکان سریع تر از بزرگسالان گرمای بدنشان را از دست می دهند. کودکان همچنین ممکن است سرما را نادیده بگیرند زیرا سرگرمی های زیادی دارند و ممکن است راضی به پوشیدن لباس گرم درهوای سرد نشوند.
مشکلات ذهنی : افراد مبتلا به بیماری های روحی روانی، زوال عقل و یا کسانی که داروهای افسردگی مصرف می کنند ممکن است سرمای هوا را درک نکنند. افراد مبتلا به زوال عقل ممکن است از خانه سرگردان شده و به راحتی گم شوند، همین امر سبب می شود تا در هوای سرد یا مرطوب گرفتار شوند.
شرایط پزشکی : برخی از اختلالات سلامتی بر توانایی بدن برای تنظیم دما تاثیر می گذارد. مواردی چون کم کاری تیروئید، تغذیه ضعیف یا بی اشتهایی عصبی، سکته، دیابت، ورم مفاصل شدید، بیماری پارکینسون، تروما و آسیب های نخاعی.
داروها : مصرف برخی داروها مانند داروهای ضد افسردگی ، داروهای روان گردان، داروهای ضد درد و آرام بخش توانایی بدن در تنظیم دما را مختل می کنند.
اقدامات اورژانسی در مواجهه با هیپو ترمی
هیپوترمی یک مشکل پزشکی فوریتی است. اگر احتمال می دهید که خودتان یا فرد دیگری دچار هیپوترمی شده است، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
هدف از درمان هیپوترمی، افزایش و رساندن دمای بدن به یک حد نرمال است. تا زمان رسیدن اورژانس برای بهبود اوضاع می توانید اقدامات زیر را انجام دهید:
فرد را با احتیاط جابه جا کنید.
بیمار را با احتیاط جابه جا کنید. از ماساژ دادن آن ها به منظور بهبود جریان خون بپرهیزید. هر حرکت شدید و اضافه ای ممکن است سبب ایست قلبی شود. سعی کنید آن ها را از سرما دور کنید.
لباس های خیس فرد را درآورید
لباس های خیس فرد را درآورید. در صورت لزوم آن ها را پاره کنید تا مجبور به تکان دادن فرد نشوید. کل بدن آن ها، حتی صورتشان را با پتوی گرم بپوشانید. پتو را روی دهان فرد قرار ندهید. اگر به پتو دسترسی ندارید، از گرمای بدن خود برای گرم کردن آن ها استفاده کنید.
اگر هوشیار هستند، سعی کنید به آن ها سوپ و یا نوشیدنی گرم بدهید، چون این ها دمای بدن را افزایش می دهند.
از کمپرس گرم استفاده کنید
از کمپرس گرم و خشک (نه داغ) مانند یک بطری آب گرم و یا یک حوله ی گرم استفاده کنید. کمپرس را فقط روی قفسه سینه، گردن یا کشاله ی ران قرار دهید.
از گذاشتن کمپرس روی بازوها یا پاها خودداری کنید و از لحاف برقی یا پد گرمکن یا لامپ حرارتی استفاده نکنید. قرار دادن کمپرس روی این مناطق، خون سرد را به سمت قلب، شش ها و مغز بازمی گرداند که این موضوع می تواند مرگبار باشد. دمای خیلی بالا هم می تواند پوست را بسوزاند و یا سبب ایست قلبی شود.
بررسی تنفس فرد
تنفس فرد را بررسی کنید. اگر تنفس آن ها به طرز خطرناکی کند است و یا اگر هوشیاری خود را از دست داده اند، در صورتی که آموزش های لازم را دیده اید اقدامات احیای قلبی- ریوی (CPR) را انجام دهید.
در مان پزشکی هیپوترمی
از لحاظ پزشکی، هیپوترمی شدید با تزریق وریدی مایعات گرم و عمدتاً سرم های نمکی درمان می شود. پزشک خون را با انجام اقداماتی دوباره گرم می کند؛ در این پروسه خون بدن را بیرون می کشند، آن را گرم می کنند و سپس به بدن بازمی گردانند.
گرم کردن مجدد مجاری تنفسی با استفاده از تجهیزاتی مانند ماسک ها و لوله های بینی هم می تواند انجام شود. گرم کردن معده از طریق شستشوی آن و یا استفاده از پمپ معده، به واسطه ی وارد کردن محلول نمکی گرم به درون معده هم می تواند به گرم شدن بدن کمک کند.
هیپوترمی چه عوارضی در پی دارد؟
اکنون که دانستید هیپوترمی چیست و چگونه می توان آن را درمان کرد، باید در مورد عوارض آن نیز آگاه باشید.
مراقبت های پزشکی فوری برای پیشگیری از عوارض هیپوترمی ضروری هستند. وقفه ی طولانی تر سبب بروز عوارض بیشتر می شود. عوارض هیپوترمی شامل این موارد می شوند:
- سرما زدگی یا مرگ بافت، شایع ترین عارضه است و زمانی رخ می دهد که بافت های بدن یخ بزنند.
- سرماسوزَک، یا آسیب رگ های خونی و اعصاب
- قانقاریا (سیاه مردگی)، یا تخریب بافت
- پای خندقی یا پای سرمازده؛ به معنای تخریب رگ های خونی و اعصاب در نتیجه ی غوطه ور ماندن پا در آب
لازم به ذکر است که هیپوترمی می تواند منجر به مرگ شود.