میزان، تاثیرات و مکانیزم اثر داروی مرفین

اعتیاد به مورفین بعد از چند بار تزریق مورفین ایجاد می شود اما بعد از قطع آن نشانه های محرومیت از مورفین به تدریج طی 7 تا 10 روز فروکش می کند.

مرفین نوعی اپیویید قوی است که از تریاک به دست آمده و مهم ترین ترکیب مؤثر تریاک است. درصد مرفین موجود در تریاک خشک شده ممکن است بین ۴٪ تا ۲۱٪ باشد. مرفین اولین آلکالوئیدی ست که در سال ۱۸۰۳ از تریاک استخراج شد. مکانیسم تأثیر آن از طریق تأثیر بر دستگاه عصبی مرکزی است که احساس درد را کاهش می دهد. مرفین دارویی به شدت اعتیادآور به شمار می اید. تحمل دارویی و وابستگی جسمی و روحی به آن به سرعت ایجاد می شود.

اغلب مردم وقتی اسم مورفین به گوششان می خورد به یاد تریاک و اعتیاد می افتند اما بهتر است بدانیم که از داروی مورفین در علم پزشکی برای تسکین درد در مواقع بعد از عمل جراحی استفاده ی فراوان می شود. داروی مورفین از تریاک خشک شده گرفته می شود و از دیرباز در طب سنتی برای آرام کردن و از بین بردن دردهای شدید استفاده داشته است اما ایراد اصلی مصرف مورفین حالت اعتیاد آور این دارو می باشد. به همین دلیل برخی از دولت ها بر خلاف قیمت ارزان مورفین اصلا اجازه ی ورود این دارو را به داخل کشورشان نمی دهند. حال که در ایران از داروی مورفین برای مصارف خاص پزشکی استفاده می شود.

نام تجاری:

Duramorph , Morphitec ,Morcap, Roxanol

اشکال دارویی:

آمپول: 10 میلی گرم بر میلی لیتر

قرص: 10 میلی گرم

شیاف: 10 میلی گرم

مقدار و نحوه مصرف داروی مرفین

آمپول مورفین در بالغین:

دوز مورفین، 4 تا 15 میلی گرم به صورت زیر جلدی یا عضلانی

آمپول مورفین در کودکان: در کودکان دوز مورفین بر اساس وزن کودک محاسبه می شود، 0.1 تا 0.2 میلی گرم بر کیلوگرم زیرجلدی و حداکثر دوز مورفین 15 میلی گرم می باشد.

آمپول مورفین برای کنترل درد در آنژین صدری و انفارکتوس میوکارد تزریق می شود.

بالغین: 2 تا 5 میلی گرم تزریق وریدی هر 5 تا 30 دقیقه بسته به نیاز بیمار.

مکانیسم اثر داروی مرفین

مورفین آگونیست قوی گیرنده های اپیوئیدی است که با اثر بر سه نوع گیرنده باعث ایجاد اثراتی می شود که این اثرات عمدتا در سطح سوپراسپینال (یوفوری، دپرسیون تنفسی و وابستگی فیزیکی)، در سطح اسپینال (خواب آلودگی، میوز، دیس فوری، هالوسیناسیون و اثرات قلبی) و بر سیستم عصبی مرکزی و عضلات صاف (خصوصا اسفنکترها، مجاری صفراوی و گوارشی) می باشد.

فارماکوکینتیک داروی مرفین

مورفین سولفات جذب گوارشی خوبی دارد.

مدت اثر مورفین 4 تا 5 ساعت است.

نکات با اهمیت در رابطه با مصرف داروی مرفین

مورفین اثر ضد درد بسیار قوی دارد و از آمپول مورفین در دردهای شدید استفاده می شود. نحوه تزریق مورفین به صورت تزریق زیر پوستی، عضلانی و وریدی است اما تزریق مورفین به صورت وریدی را فقط در افرادی که سکته قلبی کردند و درد خیلی زیادی دارند، انجام می دهند.

مورفین بسیار اعتیادآور است و اگر بیماری 2 تا 3 بار مورفین تزریق کند، اعتیاد به مورفین ایجاد می شود. علائم اعتیاد به مورفین نیاز فیزیکی و روانی شدید به ادامه مصرف مورفین است. علائم اعتیاد به مورفین و محرومیت از آن 6 تا 8 ساعت بعد از قطع دارو شروع شده طی 36 تا 72 ساعت به حداکثر رسیده و سپس به تدریج طی 7 تا 10 روز فروکش می کند.

افزایش سطح آمیلاز و لیپاز سرم حین مصرف مورفین فسفات باید مورد توجه باشد.

توجهات پزشکی – پرستاری در حین مصرف داروی مرفین

قبل و بعد از تجویز مورفین فسفات شدت، مدت، نوع، الگو و خصوصیات و موضع درد را مورد ارزیابی قرار دهید.

نبض، فشار خون و تنفس را در حین تجویز مورفین فسفات کنترل نمایید.

احتباس ادراری و یبوست شدید را گزراش کنید.

در طول استفاده از مورفین تغییرات سیستم عصبی مرکزی را در بیمار مورد توجه قرار دهید: توهم، سرخوشی، واکنش مردمک، گیجی، خواب آلودگی و سطح هوشیاری.

بیمار را از نظر واکنش های آلرژیک و آنافیلاکسی مورد توجه قرار دهید.

در طول استفاده از مورفین به تغییرات وضع تنفسی بیمار توجه کنید: تعداد عمق، ریتم، الگو و مشخصات.

برای پیشگیری از تهوع و استفراغ مورفین را با یک ضد استفراغ تجویز کنید.

دوز مورفین را بر اساس شدت و مدت درد تنظیم کنید. گاهی ممکن است از پمپ PCA برای تنظیم دوز توسط خود بیمار استفاده شود.

برای تجویز مورفین به فرم تزریق وریدی می توانید مورفین را با آب مقطر یا NS مخلوط کنید.

مورفین را نمی توان به مدت طولانی یا به عنوان مسکن روتین تجویز نمود. زیرا باعث وابستگی و ایجاد تحمل می شود.

به دلیل احتمال گیجی و سقوط در زمان مصرف با مورفین، بیمار را در هنگام راه رفتن کمک کنید.

بیمار را در حین مصرف مورفین تحت حفاظت فیزیکی قرار دهید: نرده های کنار تخت، زنگ خطر، نور، چراغ خواب.

همواره برای درمان اوردوز مورفین آمپول نالوکسان و وسایل احیا اورژانسی را در دسترس قرار دهید.

عوارض و موارد مصرف داروی مرفین

میزان و نحوه مصرف مرفین

موارد منع مصرف و تداخل دارویی داروی مرفین

توجهات بیمار – خانواده در طول مصرف داروی مرفین

در طول مصرف مورفین برای جلوگیری از هایپوتانسیون ارتواستاتیک از تغییر وضعیت ناگهانی اجتناب کنید.

استفاده طولانی مدت از مورفین سبب وابستگی جسمی و اعتیاد به مورفین شود.

در حین درمان با مورفین تغییرات سیستم عصبی مرکزی و واکنش های آلرژیک را گزارش کنید.

از مصرف الکل و هر گونه داروی غیر نسخه ای و تضعیف کننده های سیستم عصبی همزمان با مورفین بپرهیزید.

نشانه های قطع مصرف مورفین علامت ایجاد وابستگی به دارو است.

شرایط نگهداری داروی مرفین

مورفین در دمای 15 تا 30 درجه در پوشش بسته و دور از نور باید نگاهداری شود.

منبع: سایت دلگرم