برای درمان مشکلات استخوان و مفاصل یکی از نخستین تجویزاتی که پزشکان معمولا برای بیماران خود انجام می دهند، استفاده از قرص کلسیم است. مصرف مکمل کلسیم مخصوص سن خاصی نیست و در هر زمانی که فردی با کمبود کلسیم مواجه شود، باید به منظور جبران کمبود این ماده معدنی در بدن خود برای خرید قرص کلسیم از داروخانه اقدام نماید. در این مطلب کلیه فواید مصرف قرص کلسیم را برای شما بازگو می کنیم.
انواع قرص کلسیم
قرص های کلسیم در انواع مختلفی فرموله می شوند. برخی از معروف ترین آنها کلسیم کربنات، کلسیم سیترات، کلسیم گلوکونات، کلسیم لاکتات و کلسیم فسفات هستند. مقدار کلسیم المنتال که همان ماده معدنی کلسیم است بسته به نوع مکمل کلسیم، متفاوت است. کربنات کلسیم بیشترین مقدار عنصر کلسیم را دارد (۴۰%) و پس از آن کلسیم سیترات است که با داشتن ۲۱% کلسیم المنتال در درجه بعدی از لحاظ غنی بودن از کلسیم قرار می گیرد. کلسیم لاکتات و کلسیم گلوکونات نیز در درجات بعدی هستند.
شما در داروخانه ها مکمل کلسیم را بیش از هر نوع دیگری در فرم کلسیم کربنات و کلسیم سیترات می توانید بیاید. دقت کنید که کلسیم کربنات مقدار کلسیم بیشتری را در خود جای داده و ممکن است مزایای بیشتری داشته باشد اما کلسیم سیترات جذب بهتری در بدن دارد.
در برخی موارد نیز می توانید مکمل کلسیم را در ترکیب با عناصر معدنی دیگر نظیر منیزیم و یا ویتامین های دیگر مثل ویتامین D یا ویتامین K بیابید. در این صورت اثربخشی این مکمل جهت حفظ سلامت استخوان ها و دندان ها چندین برابر خواهد شد. ویتامین D می تواند جذب کلسیم را تا حدود چشمگیری بهبود بخشد.
فواید مصرف قرص کلسیم
افزایش تراکم استخوان، پیشگیری و درمان پوکی استخوان و تامین کلسیم مورد نیاز بدن از مهم ترین فواید مصرف قرص کلسیم به شمار می آید. شما فقط در صورتی مجاز به مصرف این قرص هستید، که با کمبود کلسیم در بدن خود مواجه باشید. سعی کنید نیاز بدن خود به کلسیم را ابتدا از طریق مصرف منابع طبیعی برطرف کنید و بعد در صورت لزوم از قرص کلسیم نیز کمک بگیرید.فقط در صورتی که علائم کمبود کلسیم را داشته باشید باید از قرص کلسیم استفاده کنید. این مکمل غذایی مزایای زیر را به همراه دارد:
پیشگیری و درمان بیماری پوکی استخوان
پوکی استخوان، استخوان ها را ضعیف و شکننده می کند و اگر فردی در کودکی با کمبود کلسیم روبرو باشد و این مشکل را درمان نکند، به احتمال زیاد در دوران میانسالی گرفتار پوکی استخوان خواهد شد. پوکی استخوان می تواند تا به آنجا پیش رود که با کوچکترین ضربه، استخوان های فرد دچار شکستگی شود. این شکستگی می تواند در لگن، ستون فقرات، دست یا پا یا هر نقطه دیگر از بدن رخ دهد. احتمال بروز پوکی استخوان در سن یائسگی در زنان چندین برابر افزایش می یابد زیرا هورمون استروژن دیگر به اندازه گذشته در بدن موجود نیست. کمبود کلسیم و کمبود ویتامین D مهم ترین نقش را در پوکی استخوان دارند. بنابراین با استفاده از قرص کلسیم و ویتامین دی به طور موثر می توان در پیشگیری از این بیماری و همچنین کنترل آن موفق عمل کرد.
کمک به تامین کلسیم مورد نیاز بدن
در برخی موارد اختلالاتی در بعضی ارگان ها یا غدد بدن رخ می دهد که بر اثر آن جذب کلسیم نیز دچار اختلال می شود و فرد با وجود مصرف منابع غذایی کلسیم همچنان دچار کمبود این ماده معدنی است. گاه نیز رژیم غذایی به هر دلیل غنی از کلسیم نیست و کمبود این عنصر به وضوح در بدن دیده می شود. در این صورت باید از فواید مصرف قرص کلسیم بهره گرفته و آن را در کنار رژیم غذایی مورد استفاده قرار داد.
استحکام استخوان های در حال رشد و افزایش قد
فقط به هنگام پیری نیست که مصرف قرص کلسیم ضروری می شود. گاه در سنین رشد نیز کودکان و نوجوانان نیازمند دریافت کلسیم از طریق مصرف مکمل های غذایی هستند تا بتوانند سطح مناسبی از کلسیم در خون خود داشته باشند. بسیاری از کودکانی که به دلیل عدم تحمل لاکتوز از مصرف لبنیات سر باز می زنند، ممکن است با کمبود کلسیم مواجه باشند. در این صورت استخوان های بدن آنها احتمالا از استحکام خوبی برخوردار نیست و حتی شاید نتوانند رشد قدی مناسبی داشته باشند. استفاده از قرص کلسیم در این مورد نیز چاره ساز است.
حفظ سلامت دندان ها
۹۹% از کلسیم موجود در بدن در استخوان ها و دندان ها ذخیره شده است بنابراین واضح است که کمبود کلسیم در بدن پوسیدگی دندان ها را در پی خواهد داشت. رژیم های غذایی که کمبود کلسیم در آنها به چشم می خورند معمولا مشکلات لثه را نیز به وجود می آورند. در صورت ابتلا به کمبود کلسیم، کودکان و نوجوانان نمی توانند از نظر زمانی از رشد به موقع دندان های خود برخوردار شوند و مدام نیز با پوسیدگی و خرابی دندان های خود مواجه خواهند شد.
کاهش سندرم پیش از قاعدگی
۹۵% از زنان در شدت های مختلف در سیکل قاعدگی خود با علائم سندرم پیش از قاعدگی روبرو می شوند و در ۵% موارد این علائم بسیار شدید است. علائم سندرم پیش از قاعدگی مجموعه ای از علائم جسمی، شناختی، خلقی و رفتاری را در بر می گیرد. درد شکم، نفخ، درد سینه، احساس خستگی، تحریک پذیری، تغییر در الگوی خواب، حساسیت به نور یا صدا، اسهال یا یبوست می توانند از نشانه های این سندرم باشند. برخی از تحقیقات نشان داده اند که از فواید مصرف قرص کلسیم در این زمینه می توان بهره گرفت و در کاهش این علائم موفق عمل کرد. با این حال هنوز به پژوهش های بیشتری در این زمینه نیاز است.
بهبود عملکرد عضلات
یکی از نخستین علائم کمبود کلسیم، ضعف در عضلات و کاهش کارایی آنها است. در صورتی که کمبود کلسیم در بدن وجود داشته باشد، معمولا گرفتگی عضلات دیده می شود. در این صورت با مصرف قرص کلسیم می توان به انقباض رگ های خونی کمک کرده و موجب شل شدن و عادی شدن عملکرد ماهیچه ها شد.
بهبود کیفیت خواب
تحقیقات نشان می دهند که سطح پایین کلسیم با اختلال در الگوی خواب همراه است و بسیاری از افراد که از کمبود این ماده معدنی رنج می برند، از خواب عمیق برخوردار نیستند. در زمینه نقش کلسیم در رفع اختلالات خواب تاکنون تحقیقات زیادی انجام نشده اما برخی از پژوهش ها حاکی از آن هستند که بهبود کیفیت خواب نیز از فواید مصرف قرص کلسیم می تواند باشد.کلسیم در قالب مکمل همچنین ممکن است در کاهش فشار خون و چربی خون نیز موثر بوده و ریسک ابتلا به سرطان روده بزرگ را نیز کم کند.
عملکرد کلسیم در بدن
- ضربان قلب را تنظیم مینماید.
- بیخوابی را کاهش میدهد.
- در متابولیسم آهن بدن مؤثر است.
- در تنظیم کار سیستم اعصاب بدن بخصوص در انتقال تحریکات نقش اساسی دارد.
- کلسیم عامل استحکام استخوانهاست. کلسیم کافی باید در غذای نوجوانان قبل از بلوغ وجود اشته باشد تا استخوانها تراکم مناسبی بیابند و در سالمندی به پوکی استخوان مبتلا نشوند.
- کلسیم برای عملکرد عضلات ضروری است و تا کلسیم وجود نداشته باشد حرکت امکان پذیر نمی باشد
- انتقال پیامهای عصبی با واسطه یون کلسیم صورت می گیرد.
- کلسیم در یکی از مراحل انعقاد خون دخیل است.
عوارض کمبود کلسیم
دریافت ناکافی کلسیم و ویتامین D از عوامل افزایش خطر ابتلا به پوکی استخوان اند. پوکی استخوان از بیماری هایی است که تا بالا رفتن سن خود را نشان نمی دهد. تشخیص نشانه های اولیه دریافت نکردن میزان کافی کلسیم بسیار دشوار است. به همین خاطر از پوکی استخوان به عنوان بیماری خاموش یاد می شود. دیگر عواملی که خطر ابتلا به پوکی استخوان را بالا می برند عبارت اند از سیگار کشیدن، ورزش نکردن با وزنه یا مصرف بیش از حد الکل.
چطور بفهمیم به اندازه کلسیم مصرف می کنیم؟
نشانه اولیه برای کمبود کلسیم وجود ندارد. لکه های سفید روی ناخن با کمبود کلسیم ارتباطی ندارند. زمانی توده استخوانی مهمی را از دست می دهید که نشانه هایی طولانی مدت پوکی استخوان را داشته باشید. بهترین روش برای فهمیدن اینکه به مقدار کافی کلسیم می گیرید یا خیر این است که چند روز برنامه غذایی خود را زیر نظر بگیرید. اگر سابقه خانوادگی پوکی استخوان دارید، از پزشک خود بخواهید توده استخوانی تان را اسکن کند تا زمان از دست دادن استخوان مشخص شود.
بهترین زمان مصرف قرص کلسیم
سیترات کلسیم و کربنات کلسیم دو نوع از رایج ترین انواع مکمل های کلسیم اند. بهترین زمان مصرف قرص کلسیم برحسب نوع آن متفاوت است. کربنات کلسیم را باید به همراه غذا یا بلافاصله بعد از صرف غذا بخورید. چون اسید معده که در حین هضم غذا ترشح می شود و میزان جذب این نوع کلسیم را بالا می برد. اما سیترات کلسیم مانند دیگر انواع آن، یعنی لاکتات کلسیم و گلوکونات کلسیم، در هر زمانی جذب بدن می شود. بنابراین می توانید آن ها را در هر ساعتی از روز مصرف کنید.
در انتخاب یک قرص کلسیم موارد زیر را بخاطر بسپارید:
- مکمل های برند و مطمئن را انتخاب کنید.
- برچسب محصول را با دقت بخوانید تا از مقدار کلسیم آن مطمئن شوید. مقدار کلسیم، همان مقدار واقعی کلسیم در مکمل و تعداد دوز یا قرص های موجود در مکمل است. هنگام خواندن برچسب به مقدار هر وعده و اندازه آن توجه کنید.
- کلسیم زمانی بهتر جذب می شود که دوز 500 تا 600 میلی گرم یا کمتر از آن مصرف شود. این حالت در مورد غذاها و مکمل ها صدق می کند. سعی کنید در طول روز مقادیر کمی از غذاهای غنی از کلسیم یا مکمل ها را مصرف کنید و ترجیحا آنها را با یک وعده غذایی میل کنید. اگرچه مصرف یکباره کلسیم بهتر از نخوردن آن است اما چنین چیزی توصیه نمی شود.
- مکمل های کلسیم را با غذا مصرف کنید. غذا خوردن باعث تولید اسید معده می شود که به بدن در جذب مکمل های کلسیم کمک می کند. یک مورد استثنا، کلسیم سیترات است که وقتی با یا بدون غذا مصرف می شود، بخوبی جذب می شود.
- وقتی برای اولین بار می خواهید مکمل کلسیم مصرف کنید، ابتدا با یک مقدار کوچک شروع کنید تا بتوانید آن را تحمل کنید. وقتی مکمل ها را با برند دیگری عوض می کنید، ابتدا از مکمل 200-300 میلی گرم برای یک هفته شروع کنید و یک لیوان آب با آن بنوشید. سپس بتدریج مکمل را در هر هفته اضافه کنید.
- عوارض جانبی مکمل های کلسیم مثل گاز معده یا یبوست: اگر اضافه کردن مایعات به رژیم غذاییتان، این مشکل را حل نکرده، سعی کنید نوع دیگر یا برند دیگری از کلسیم را امتحان کنید. این کار نیازمند آزمون و خطاست تا بتوانید مکمل مناسب را برای خودتان پیدا کنید اما خوشبختانه گزینه های زیادی در بازار موجود هستند.
- در مورد تداخلات دارویی بین داروهای تجویزی یا داروهای بدون نسخه و مکمل های کلسیم با پزشک یا مراقبین سلامت یا داروخانه صحبت کنید.
مکمل های قرص کلسیم
مقدار کلسیم موردنیاز که از مکمل بدست می آید، به مقدار غذایی که می خورید، بستگی دارد. سعی کنید که مقدار کلسیم توصیه شده را از منابع غذایی بدست آورید و مکمل را در صورت کمبود کلسیم مصرف کنید. به طورکلی اگر کلسیم را بقدرکافی از طریق موادغذایی بدست می آورید، مکمل مصرف نکنید. مصرف زیاد کلسیم هیچ فایده اضافی ندارد. انجام اینکار ممکن است خطراتی برای سلامتی شما داشته باشد.مکمل های کلسیم بدون نسخه و تجویز پزشک با طیف وسیعی از فرآورده ها (به صورت قرص، جویدنی، مایع و...) و به مقادیر متفاوت در بازار موجود هستند. بهترین مکمل، مکملی است که بتواند نیاز شما را برحسب در دسترس بودن، هزینه و موجود بودن برطرف کند.