به گزارش سرویس دانشگاه پایگاه خبری ساعدنیوز، از دانش آموختگان دوره های ارشد و دکترا اگر بپرسید، خاطرات تلخ و شیرین زیادی از روابط خود با استادان راهنما و مشاور دارند. رابطه استاد (در اینجا منظورم استاد راهنما و مشاور است) و دانشجو گاه به رابطه ای شخصی و دوستانه تبدیل می شود و گاه به رابطه ای خشک، بی روح و از روی تکلّف. دوران انجام پژوهش پایان نامه و نگارش آن، دوران مهمی برای هر دانشجوست، امّا عدم آگاهی دانشجو و گاه نیز استاد از دینامیک روابط استاد و دانشجو، گاه از زایندگی و پویایی این دوران می کاهد. گام نخست در برقراری روابط مؤثر این است که دو طرف از وظایف و حقوق خویش آگاه باشند.
استاد راهنما یکی از اعضای هیئت علمی دانشگاه است که به پیشنهاد معاونت آموزشی دانشکده و حکم رئیس دانشکده، مسئولیت هدایت تحصیلی و راهنمایی دانشجویان در مقاطع تحصیلی مختلف را در زمینه مشکلات آموزشی پژوهشی و فردی بر عهده می گیرد.
استاد مشاور نقش مشاوره تخصصی در یک پایان نامه را دارد. لذا کلیه مسئولیت های مربوط به قسمت های تخصصی پایان نامه به عهده مشاور خواهد بود.
استادان راهنما، مشاور و داور نقش های ویژه ای در فرایند تدوین پایان نامه دارند. نقش استاد راهنما در این میان بسیار ممتاز است، زیرا او بیشــترین تعامل را با دانشــجو در تمام مراحل کار دارد و می تواند با رهنمودهای خود دانشــجو را به مسیر درست پژوهش هدایت کند. البته نباید فراموش کرد که درنهایت مسئولیت اصلی هر پایان نامه با خود دانشجوست و استاد راهنما، همان طور که از نامش پیداست، فقط نقش راهنمایی دانشجو را بر عهده دارد.
استاد مشاور به عنوان ناظر بر فرایند اجرای پژوهش در مواردی که استاد راهنما تشخیص دهد، دیدگاه های مشورتی خود را در اختیار اســتاد راهنما و دانشــجو قرارمی دهد. اما معمولاً تصمیم گیرندۀ اصلی در هدایت پایان نامه، اســتاد راهنماســت و استاد مشاور بیشتر دربارۀ کلیات موضوع، روش تحقیق و چگونگی مرور منابع یا موارد مشابه دیدگاه های خود را ارائه می دهد. البته این نقش مشاورهای به هیچ وجه به معنای کم اهمیت بودن جایگاه اســتاد مشــاور در فرایند پژوهش و تدوین پایان نامه نیســت. بلکه این نوع تقسیم بندی کار به نوعی نشان از ســهم بیشــتری است که از استاد راهنما انتظار می رود و دانشــجو نباید برای تمام جزئیات کار خود به استاد مشاور مراجعه کند.
همکاری گام به گام با دانشجو در تکمیل طرح تحقیق و طرح بازنگری شده و انجام پایان نامه
هدایت و راهنمایی دانشجو جهت ارائه سمینار تحقیق
اختصاص ساعات مشخصی از هفته برای راهنمایی دانشجو
برگزاری جلسات با اعضای گروه پژوهش شامل اساتید مشاور جهت نظارت بر کار دانشجو و حل مشکلات احتمالی در جلسات قبل از دفاع از طرح و ضمن طرح
هدایت کار پژوهشی دانشجو بر اساس جدول زمانی و به پایان رسانیدن طرح در زمان مقرر
گزارش به موقع مشکلات موجود به مسئول تحصیلات تکمیلی دانشکده
اخذ گزارش پیشرفت کار از دانشجو هر سه ماه
بر عهده گرفتن مسؤولیت هماهنگی جهت برگزاری جلسه یا جلسات گزارش پیشرفت دانشجو (هر سه ماه) با شرکت تمامی اساتید گروه پژوهش و نماینده تحصیلات تکمیلی دانشکده
هدایت دانشجو جهت نگارش پایان نامه و رفرانس نویسی بر اساس راهنمای تدوین شده
برگزاری جلسه پیش دفاع دانشجو با حضور مشاوران
کمک و هدایت دانشجو در تدوین مقاله استخراج شده از پایان نامه
توجیه دانشجو از نظر روند ارزشیابی پایان نامه
شرکت در جلسه دفاع از پایان نامه
لازم به یادآوری است که مسؤولیت کیفیت علمی و صحت مطالب پایان نامه به عهده استاد راهنما می باشد لذا لازم است اساتید راهنما تأییدیه خود را پیوست طرح اولیه، طرح اصلاح شده و پایان نامه به دفتر کارشناسی ارشد ارائه دهند
همچنین مسؤولیت به پایان رسانیدن پژوهش در مدت مجاز تحصیلی بر عهده استاد راهنماست شایسته است تأخیر در روند پیشرفت دانشجو با ذکر دلائل منطقی و موجه به دفتر برنامه ارشد گزارش شود
هدایت دانشجو برای ارائه سمینار پژوهشی
هدایت دانشجو جهت نوشتن طرح پژوهشی در زمان مقرر
هدایت دانشجو برای رعایت کامل آیین نگارش و تایپ طرح
تصحیح نهایی طرح و ارائه تأییدیه به دانشجو جهت برگزاری جلسه دفاع از طرح پژوهشی
مشارکت در هماهنگی جهت تشکیل جلسه دفاع از طرح
هدایت دانشجو جهت تغییر طرح با توجه به نظرات پیشنهادی در جلسه دفاع از عنوان
هدایت دانشجو برای تدوین طرح پژوهشی در فرمهای مخصوص دانشگاه
تصحیح نهایی طرح پژوهشی با توجه به نظرات پیشنهادی، رعایت آیین نگارش و ارائه تأییدیه به دانشجو.
نوشتن صورت جلسه در جلسه دفاع ازطرح
ارسال صورت جلسه و فرم شماره 1
هماهنگی جهت برگزاری جلسه
نوشتن صورت جلسه بر اساس مباحث مطرح شده
پیگیری جهت کسب اطمینان از انجام امور طرح شده در جلسات گزارش پیشرفت
همکاری در هماهنگی جهت برگزاری جلسه
کسب اطمینان از حضور بموقع سایر اساتید
برگزاری جلسه در وقت تعیین شده
راهنمایی دانشجو برای تکثیر صفحات اول و آخر پایان نامه
مشارکت در ارزشیابی پایان نامه
کسب اطمینان از تکمیل فرم شماره چهار
کسب اطمینان از تکمیل فرم داوری
راهنمایی دانشجو برای اخذ فرم ریز نمرات تأیید شده از آموزش
راهنمایی دانشجو برای تکثیر نسخه اصلی پایان نامه و ارسال آن به دفتر تحصیلات تکمیلی
هدایت و راهنمایی دانشجو در امور تخصصی مربوط به پایان نامه
مطالعه پروپوزال و ارائه نظرات در امور تخصصی قبل از جلسه دفاع از عنوان
اختصاص ساعات مشخصی برای مشاوره دانشجو براساس نیاز
شرکت در جلساتی که از طرف استاد راهنما جهت حل مشکلات دانشجو برگزار می گردد. و ارائه نظرات تخصصی خود در رابطه با موضوع
مطالعه کلیه فصول پایان نامه و ارائه نظرات در امور تخصصی قبل از دفاع از پایان نامه
شرکت در جلسه دفاع از عنوان پایان نامه ، پیش دفاع و دفاع از پایان نامه
ارائه گزارش از روند مشاوره و تعداد جلسات مشاوره دانشجو با مشاور ، به تحصیلات تکمیلی
مشارکت در ارزشیابی پایان نامه
اساتیدی که به عنوان استاد راهنما انتخاب می شوند علاوه بر دریافت حقوق در قبال تدریس، مبلغی را نیز به عنوان استاد راهنما دریافت می کنند.
اکنون باید دید اساتید راهنمایی که وظایفشان را به درستی انجام نمی دهند، این پول را در قبال چه کاری دریافت می کنند؟ آیا وزارت علوم و رؤسای دانشگاه ها، لااقل به اندازه پولی که به این اساتید می پردازند، بر کار آنها نظارت می کنند؟
متاسفانه باید گفت که در بسیاری از دانشگاه ها نظارت بر کار اساتید به درستی انجام نمی گیرد و به همین علت نیز، برخی از اساتید به نحو احسن به انجام وظایفشان نمی پردازند و بیشترین لطمه را از این مساله دانشجویان می بینند.
باید استادی به عنوان استاد راهنما انتخاب شود که، عضو هیئت علمی دانشگاه باشد.
تعداد پایان نامه های موفق استاد مورد نظر را بپرسید و برخی از آنها را مطالعه کنید.
بررسی کنید که، استاد راهنمای انتخابی چه مقدار در دسترس دانشجویان پایان نامه، خود است. بر اساس آن اولویت بندی کنید.
سعی کنید استاد راهنمایی انتخاب کنید که، در شهر شما زندگی کنند. به این ترتیب هر زمان که با مشکلی رو به رو شوید. یا نیاز به هم فکری داشته باشید. میتوانید با او ملاقات داشته باشید. استادانی که در شهر دیگری زندگی میکنند و در دانشگاه شما تدریس میکنند. نمیتوانند هر زمان شما نیاز دارید با شما ملاقات کنند.
بررسی های مربوط به انتخاب استاد راهنما را قبل از انتخاب واحدهای پایان نامه، انجام دهید. زیرا استادان راهنما، محدودیت انتخاب دانشجو دارند. و البته استادان موفق ممکن است به سرعت ظرفیت پذیرش شان پر شود.
پس از انتخاب استاد راهنما، باید توسط گروه تخصصی شما تایید گردد.
استادان متخصص در حوزه موضوع انتخابی خود را مد نظر داشته باشید. توجه داشته باشید که استاد راهنما در خصوص، مسائل کاملا تخصصی باید شما را راهنمایی کند. پس استاد متخصص انتخاب کنید.
استاد راهنما اگر در زمینه موضوع پایان نامه شما، تخصص نداشته باشد. مجبور میشوید تمام کار پایان نامه را خودتان و با مشاور های بیرونی جلو ببرید. به همین دلیل ممکن است نتوانید زمان را مدیریت کنید. پس به این نکته بسیار اهمیت دهید.
استاد راهنما باید بتواند شما را در روش تحقیق آگاه کند. همچنین در انجام تمام فصل های پایان نامه، شما را راهنمایی کند.
توجه داشته باشید که، استاد راهنمایی با مشخصات بالا، میتواند به شما در انجام پایان نامه کمک کند. تا زود تر و با کیفیت بالاتری پایان نامه خود را انجام و ارائه دهید.
به این فکر نکنید که استاد راهنما، چقدر در انجام پایان نامه سخت گیری میکند. مطمئن باشید استادان سخت گیر، نتیجه را در نظر گرفته اند. سخت گیری آنها برای رسیدن به نتیجه بهتر است. شاید دلتان بخواهد در طول انجام پروژه پایان نامه، کسی به شما سخت نگیرد و هر کاری کردید تایید کند. اما همین امر موجب میشود در زمان ارائه پایان نامه، هیأت داوران از بیشتر پایان نامه شما، ایراد پیدا کنند.
انسان ها با داشتن اعتماد به نفس، از پس هر کاری بر می آیند. استاد راهنمایی انتخاب کنید که به شما اعتماد به نفس بدهد. البته منظور تعریف الکی و بیان نکردن ایراد ها نیست. بلکه گفتن قابلیت و نکات مثبت خود شماست. انجام پایان نامه، در کنار این استادان به شما کمک میکند تا با علاقه و پشت کار بیشتری، کارهای پایان نامه خود را جلو ببرید.
اگر شما تصمیم دارید که استاد راهنمای فعلی خود را تغییر دهید باید از طرف دانشگاه یک فرایند اداری طی شود، فرم هایی پر شده و دلیل این تغییر اعلام شود. بنابراین بسیار مهم است که قبل از شروع این فرایند اداری به طور جدی فکر کنید و نظرات همکاران و مربیان را بپرسید. این را نیز در نظر بگیرید، شما باید استاد جایگزین پیدا کنید و استاد راهنمای جدید نیز باید نسبت به موضوع مورد مطالعه شما اشراف کامل داشته باشد. بنابراین تغییر استاد راهنما خیلی سریع رخ نمی دهد و ممکن است زمان زیادی از شما بگیرد.
فرد جسور توانایی اظهار با اعتماد به نفس نظرات خود و در عین حال لحاظ کردن نیازهای دیگر افراد را دارد. برخی از دانشجویان به ویژه زمانی که استاد راهنمایشان جزو افراد سختگیر است، در بیان احساسات خود تردید می کنند. استراتژی های ذیل به شما کمک می کند تا جسارت بیشتری داشته باشید و تعارض هایی که با استاد راهنمایتان رخ می دهد را رفع نمایید.
هر استاد راهنمایی، سبک مدیریتی خود را دارا است. استاد راهنمای کنشگر از شما انتظار دارد تا به صورت هفتگی یا یک هفته در میان، روند پیشرفت خود در فرآیند انجام پایان نامه را گزارش دهید. اما استاد راهنمای پرمشغله از گزارش های هفتگی و روتین نفرت دارد و اگر شما این کار را انجام دهید، از شما فاصله می گیرد. آسان ترین راه برای برآورده کردن انتظارات چنین استاد راهنمایی طرح پرسش ذیل در ابتدای فرآیند انجام پایان نامه است: «هر چند وقت یک بار باید روند پیشرفت خود را به شما گزارش دهم؟» همچنین می توانید نحوه تعامل خود با او (به صورت ایمیل یا جلسات حضوری) را همان ابتدا مشخص نمایید.
اساتید راهنما افراد پرمشغله ای هستند و راهنمایی پایان نامه شما یکی از صدها کاری است که باید آن را انجام دهند. هنگامی که برای جلسات حضوری آمادگی داشته باشید، می توانید سریعا توجه استاد راهنمای خود را جلب نمایید و بدین ترتیب او می تواند به راحتی بر مشکلات شما تمرکز نماید تا آنها رفع گردند. اگر نیاز است تا فرمی توسط استاد راهنما امضا شود یا مقاله ای مورد بررسی قرار گیرد، آنها را هم همراه خود به جلسه بیاورید. این امر، حمایت استاد راهنما از شما را آسان می گرداند.
به هیچ وجه فکر نکنید که استاد راهنمای شما با تمامی جزئیات کار شما آشنایی دارد. مشکلات خود را با بیان واقعیات و شرح چگونگی مداخله آنها در فرآیند انجام پایان نامه، توضیح دهید. از صحبت درباره احساسات خود مانند عصبانیت، ناامیدی و نارضایتی اجتناب نمایید، زیرا این مسائل همگی حاشیه محسوب می شوند و می توانند حتی به تعارض بیشتر منجر گردند.
مطمئنا شما بیشتر از استاد راهنما با کار خود آشنایی دارید. شما می توانید با طرح مشکل و نحوه رفع آن در ابتدای جلسات حضوری که با استاد راهنمای خود دارید، در زمان خود و استاد راهنما صرفه جویی نمایید. استاد راهنمای شما از این که درباره مشکلات موجود در فرآیند انجام پایان نامه و نحوه رفع آنها از پیش فکر کرده اید، قدردانی خواهد کرد و بدین ترتیب احتمال بیشتری دارد تا نظرات شما را قبول نماید.
احتمالا استاد راهنمای شما با تمامی نظراتتان موافق نیست و برای این امر هم دلایل خود را دارد. در این گونه موارد، به هیچ وجه حالت تدافعی نگیرید و انتقادات استاد راهنما را انتقاداتی شخصی برداشت نکنید. به مشکلات موجود در فرآیند انجام پایان نامه از دیدگاه استاد راهنما بنگرید و با کمک او و برگزاری جلسات طوفان فکری به دنبال راه حل باشید. این امر برای رفع تعارض میان شما و استاد راهنما بسیار موثر واقع خواهد شد.
یکی از متداول ترین دلایل تعارض میان شما و استاد راهنما عدم توانایی در برقراری ارتباط است. برای مثال ممکن است که درباره پیشنهادات استاد راهنما دچار سوء تفاهم شوید و مسیر اشتباهی را برای انجام پایان نامه انتخاب نمایید. بهترین راه برای اجتناب از این گونه موارد، توصیه می گردد تا پس از پایان هر جلسه، طی یک ایمیل، نکات مطرح شده در جلسه را خلاصه و لیست نمایید و برای استاد راهنما ارسال کنید. این امر به استاد راهنما اجازه می دهد تا فرصتی داشته باشد که جلسه برگزار شده را پیش خود مرور و در صورت لزوم موادی را به لیست اضافه یا کم کند و آن را اصلاح نماید.
هنگام ملاقات با استاد راهنما، با کمک او فعالیت های خود را اولویت بندی نمایید و برای آنها مهلت های زمانی تقریبی معین کنید. اطمینان حاصل کنید که به تعهدات خود پایبند هستید و اگر به هر دلیلی نتوانستید تعهدات خود را انجام دهید، در اولین فرصت استاد راهنمای خود را در جریان بگذارید. برای ایجاد اعتماد میان خود و استاد راهنما می بایست به استاد راهنمای خود نشان دهید که او می تواند بر روی شما حساب کند.
جسارت، مهارتی است که به شما کمک می کند تا تعارضات شخصی و حرفه ای را رفع نمایید. از این استراتژی ها می توانید در محل کار خود نیز استفاده کنید و با اعتماد به نفس بیشتری با همکاران و کارفرمایان خود ارتباط برقرار نمایید. هر زمانی که امکان دارد، مسائل مهم را به صورت حضوری و رودررو و نه تلفنی و از طریق ایمیل به بحث بگذارید. ارتباط از طریق تلفن و ایمیل باعث می گردد تا نتوانید زبان بدن طرف مقابلتان و احساسات او را مشاهده کنید و به همین دلیل احتمالا دچار سوء تفاهم می گردید و این امر به تعارض میان شما و فرد مقابل می انجامد.
اگر استاد راهنمای شما فرد سختگیری است، که احتمالا همین طور است، استراتژی های فوق برای برقراری یک ارتباط مثمر ثمر بسیار موثر واقع خواهد شد، اما برای رسیدن به خواسته های خود به جسارت بیشتری نیاز دارید. ممکن است برخی از اساتید راهنما (متخاصم-سلطه جو، شاکی، همه چیزدان، منفی باف و مدیر خرد) با نظرات منفی شما را مرعوب نمایند، در حالی که دیگر اساتید راهنما (همیشه موافق، مردد و پرمشغله) در عین حال که افرادی خوبی هستند، در راهنمای پایان نامه شما بسیار ضعیف عمل کنند. اگر استاد راهنمای شما (ساکت) حتی در جلسات حضوری به شما بی اعتنایی کند، احتمالا شما نیاز دارید تا برای اتمام فرآیند انجام پایان نامه، از همکاران و دیگر اساتید دانشگاه خود کمک بگیرید.
اگر استاد راهنمای شما فردی منفی باشد یا مدیریت ضعیفی داشته باشد، شما می توانید با طرح جسورانه نظرات خود، شنیدن دیدگاه های او، به بحث گذاشتن مشکلات و یافتن راه حلی برای آنها، تعارضات خود با او را رفع نمایید.
اگر شما چالش های میان خود و استاد راهنمای خود را به فرصتی برای یادگیری تبدیل کنید، شخصیتی مستقل، جسور و فعال برای خود خواهید ساخت که تمامی کارفرمایان به دنبال استخدام او هستند. در انتها برای مشاوره در زمینه رفع تعارضات با استاد راهنما و به اتمام رساندن سریعتر فرآیند انجام پایان نامه می توانید با موسسه ایده پردازان ره جوی شریف (دکترین) تماس حاصل کنید.
