برای همین، قبل از انتخاب تراپیست بهتر است بدانید مسئله اصلی شما چیست، از درمان چه انتظاری دارید و هر رویکرد به‌طور کلی چگونه با این نیاز ارتباط پیدا می‌کند.
البته قرار نیست خودتان تشخیص تخصصی بدهید یا از میان رویکردهای مختلف یکی را قطعی انتخاب کنید. شناخت اولیه به شما کمک می‌کند هنگام جست‌وجوی تراپیست، انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشید و بتوانید درباره روش درمان، تجربه متخصص و تناسب آن با شرایط خود سوال‌های دقیق‌تری بپرسید.
انتخاب رویکرد درمانی از جایی شروع می‌شود که بدانید برای چه مسئله‌ای به تراپی مراجعه می‌کنید. لازم نیست بتوانید مشکل خود را به صورت تخصصی تشخیص دهید؛ کافی است مشخص کنید چه چیزی بیشتر از همه روی زندگی شما تاثیر گذاشته و برای تغییر کدام بخش به کمک نیاز دارید.
ممکن است موضوع مراجعه اضطراب و نگرانی‌های مداوم، افسردگی و افت خلق، وسواس، مشکلات رابطه، تعارض‌های زوجی یا الگوهای رفتاری تکرار شونده باشد. حتی گاهی فرد دقیقاا نمی‌داند مشکل چیست و فقط احساس می‌کند حالش خوب نیست یا در موقعیت‌های مشابه، واکنش‌های تکراری دارد. همین توضیح اولیه می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای مراجعه باشد.
هدف شما نیز در انتخاب مسیر درمان اهمیت دارد. شاید بخواهید یک علامت مشخص را کاهش دهید، افکار و رفتارهای خود را بهتر مدیریت کنید، ریشه بعضی الگوهای تکرار شونده را بشناسید یا رابطه خود با دیگران را بهبود دهید. مشخص کردن این هدف کمک می‌کند هنگام صحبت با تراپیست، بهتر درباره رویکرد پیشنهادی و نحوه پیش رفتن جلسات سوال کنید.
بعد از مشخص کردن مسئله، می‌توان نگاه دقیق‌تری به رویکردهای درمانی داشت. هر رویکرد بر جنبه‌های متفاوتی از مشکلات روان شناختی تمرکز می‌کند و انتخاب آن به شرایط و هدف درمان بستگی دارد. چند رویکرد رایج عبارت‌اند از:
درمان شناختی رفتاری بر ارتباط میان افکار، احساسات و رفتارها تمرکز دارد. در این رویکرد، فرد یاد می‌گیرد الگوهای فکری و رفتاری مرتبط با مشکل خود را شناسایی کند و در صورت نیاز آنها را تغییر دهد. برای فردی که می‌خواهد روی مشکلات فعلی و شیوه واکنش خود به موقعیت‌های مختلف کار کند، این رویکرد می‌تواند یکی از گزینه‌های قابل بررسی باشد.
در رویکرد روان پویشی، علاوه بر مشکلات فعلی، الگوهای عمیق‌تر روانی، تجربه‌های گذشته و نحوه شکل‌گیری برخی روابط و واکنش‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد. اگر فرد متوجه شده باشد که الگوهای مشابهی در روابط یا تصمیم‌هایش بارها تکرار میشوند، ممکن است بررسی این الگوها بخش مهمی از فرایند درمان باشد.
این رویکردها به نحوه مواجهه فرد با افکار و احساسات دشوار، پذیرش تجربه‌های درونی و افزایش انعطاف پذیری روانی توجه دارند. هدف لزوما حذف تمام افکار ناخوشایند نیست؛ بلکه فرد یاد می‌گیرد رابطه متفاوتی با این تجربه‌ها داشته باشد و واکنش‌های موثرتری انتخاب کند.
وقتی مسئله اصلی به رابطه زوجین، تعارض‌های مکرر، مشکلات ارتباطی یا الگوهای تعامل میان دو نفر مربوط است، تجربه درمانگر در زوج درمانی اهمیت پیدا می‌کند. در چنین شرایطی، بهتر است علاوه بر رویکرد درمانی، سابقه متخصص در کار با مسائل زوجی نیز بررسی شود.
برای بررسی این موضوع، چند نکته مهم را در نظر بگیرید:
رویکرد با مسئله شما ارتباط دارد: از درمانگر بپرسید این رویکرد چگونه قرار است به مشکل و هدف شما کمک کند. پاسخ روشن و متناسب با شرایط شما، معیار مهمی برای بررسی تناسب روش درمان است.
روش جلسات برای شما قابل فهم است: باید بدانید جلسات قرار است چگونه پیش بروند و روی چه موضوعاتی تمرکز کنند؛ مثلا بررسی افکار و رفتارها، صحبت درباره تجربه‌های گذشته یا انجام تمرین‌های بین جلسات.
با درمانگر احساس راحتی می‌کنید: تناسب درمان فقط به رویکرد محدود نمی‌شود. احساس امنیت، شنیده شدن و امکان صحبت بدون ترس از قضاوت نیز اهمیت دارد. اگر این ارتباط برایتان مناسب نباشد، می‌توانید درباره آن با درمانگر صحبت کنید یا گزینه دیگری را بررسی کنید.
بعد از اینکه مسئله اصلی و رویکردهای مرتبط با آن را شناختید، مرحله بعد پیدا کردن متخصصی است که در همان حوزه فعالیت و تجربه داشته باشد. یکی از روش‌های ساده، استفاده از پلتفرم‌های تخصصی سلامت روان است؛ چون در این پلتفرم‌ها می‌توانید به‌جای جست‌وجوی پراکنده، اطلاعات چند متخصص را در کنار هم بررسی کنید.
برای مثال، در پلتفرم‌های سلامت روان مانند روان درمان می‌توانید بر اساس معیارهایی مثل حوزه فعالیت و رویکرد درمانی، گزینه‌های مرتبط را پیدا و بررسی کنید. در این پلتفرم روانشناسان بر اساس رویکرد درمانی فیلتر میشوند. بعد از پیدا کردن چند گزینه، بهتر است سابقه فعالیت، حوزه تخصص و تجربه درمانگر در زمینه مشکل خود را بررسی کنید.
در مرحله بعد می‌توانید درباره شیوه کار، تعداد تقریبی جلسات، آنلاین یا حضوری بودن درمان و هر سوال دیگری که برایتان مهم است، از متخصص بپرسید. معرفی یک تراپیست از طرف دوستان یا آشنایان هم می‌تواند نقطه شروع باشد؛ اما تجربه مثبت یک فرد لزوما به معنای تناسب همان درمانگر با شرایط شما نیست.
برای پیدا کردن تراپیست مناسب، لازم نیست از ابتدا بتوانید بهترین رویکرد درمانی را برای خودتان تشخیص دهید. کافی است ابتدا مسئله و هدف اصلی خود از مراجعه را مشخص کنید، درباره رویکردهای مرتبط با آن اطلاعات اولیه به دست آورید و هنگام انتخاب درمانگر، درباره روش کار و تجربه او سوال کنید. در کنار این موارد، احساس امنیت و ارتباط مناسب با تراپیست نیز اهمیت دارد.
در نهایت، انتخاب رویکرد درمانی یک تصمیم کاملا شخصی و وابسته به شرایط هر فرد است. می‌توانید با شناخت اولیه و گفت‌وگو با درمانگر، بررسی کنید که آیا مسیر پیشنهادی با نیاز و انتظارات شما همخوانی دارد یا بهتر است گزینه دیگری را امتحان کنید.
