به گزارش سرویس چندرسانهای پایگاه خبری ساعدنیوز، این دندان نخستینبار در قرن نوزدهم، طی حفاریهایی در غار «کِنتز» در منطقه دوون کشف شد. باستانشناس پیشگام، ویلیام پنگلی، آن را در سال 1867 پیدا کرد، اما در آن زمان به اشتباه تصور میشد متعلق به حیوانات خشکیزی مانند گورکن یا گرگ است. اکنون پژوهشهای جدید نشان دادهاند که این شیء در واقع یک آویز ساختهشده از دندان فُک خاکستری است.
این آویز به دوره پارینهسنگی پسین، بهویژه فرهنگ «ماگدالنی» تعلق دارد؛ دورهای که در آن هنر و رفتارهای نمادین در اروپا شکوفا شده بود. پژوهشگران با استفاده از فناوریهای پیشرفته مانند تصویربرداری سهبعدی و اسکنهای دقیق، بررسی کردند که این دندان چگونه تراشیده، سوراخ و استفاده شده است.
بررسیها نشان میدهد این دندان متعلق به یک فُک نر حدوداً 12 ساله بوده است. برای جدا کردن دندان، احتمالاً فک حیوان شکسته شده و سپس دندان با دقت تغییر شکل داده شده است. ریشه آن باریک و صیقلی شده و با ابزاری سنگی سوراخی در آن ایجاد شده تا بتوان آن را بهعنوان آویز استفاده کرد.
آثار ساییدگی روی دندان نشان میدهد که این آویز مدت طولانی، شاید سالها، مورد استفاده بوده است. سوراخ اولیه که گرد بوده، در اثر اصطکاک با بند بهمرور کشیده و بیضیشکل شده؛ این نشان میدهد که آویز آزادانه آویزان بوده، احتمالاً بهصورت گردنبند یا دستبند.
یکی از نکات جالب این کشف، محل پیدا شدن آن است. در دوران عصر یخبندان، این غار بیش از 100 کیلومتر از ساحل فاصله داشته است. بنابراین این سؤال مطرح میشود که دندان یک حیوان دریایی چگونه به چنین منطقهای رسیده است؟
پژوهشگران معتقدند این موضوع نشاندهنده سفرهای طولانی انسانهای باستانی یا وجود شبکههای ابتدایی تبادل و دادوستد است. نمونههای مشابهی از اشیای دریایی در مناطق دور از ساحل در سراسر اروپا یافت شده که نشان میدهد جوامع آن زمان بسیار پویاتر و مرتبطتر از آن چیزی بودهاند که پیشتر تصور میشد.
نمونههایی مشابه در اسپانیا و فرانسه نیز کشف شدهاند که نشان میدهد احتمالاً شبکههایی برای تبادل اشیا در فاصلههای چند صد کیلومتری وجود داشته است.
کارشناسان میگویند این آویز فقط یک وسیله ساده نبوده، بلکه نشانهای از هویت و خلاقیت فردی نیز محسوب میشده است. زیورآلات شخصی در بریتانیا پیشاتاریخی بسیار نادر هستند، و همین موضوع اهمیت این کشف را دوچندان میکند.
به گفته یکی از پژوهشگران، چنین اشیایی احتمالاً معنای اجتماعی داشتهاند؛ مثلاً نشاندهنده تعلق به یک گروه، جایگاه اجتماعی یا ارتباط با مناطق ساحلی بودهاند. این آویز همچنین نشان میدهد که انسانها در آن زمان فقط برای رفع نیازهای روزمره ابزار نمیساختند، بلکه به جنبههای زیباییشناسی و نمادین نیز توجه داشتند.
کمیاب بودن آویزهای ساختهشده از دندان فُک، اهمیت این نمونه را بیشتر میکند، زیرا تنها تعداد محدودی از این نوع اشیا در سراسر اروپا کشف شده است.
هویت واقعی این آویز بیش از یک قرن ناشناخته مانده بود، چون در گذشته ابزارهای علمی پیشرفتهای برای بررسی آن وجود نداشت. اما امروز، با استفاده از فناوریهای جدید، دانشمندان توانستهاند اطلاعات تازهای از این کشف قدیمی به دست آورند.
در نهایت، این شیء کوچک ثابت میکند که حتی یک دندان ساده هم میتواند داستانی چند هزار ساله از زندگی، حرکت و خلاقیت انسانهای نخستین را روایت کند.
