زانوی پرانتزی که به ژنوواروم نیز معروف است، یکی از آسیب های رایج به پا است که موجب می شود زانو ها حالت طبیعی خود را از دست بدهند و فرد ظاهری غیر طبیعی به خود می گیرد. در این حالت زمانی که قوزک پاها در کنار یکدیگر قرار دارند، پاها از هم فاصله دارند و حالتی پرانتزی ایجاد می شود. اما بهترین سن برای درمان پای پرانتزی چند سالگی است؟
این شرایط معمولا در نوزادان به دلیل نحوه قرارگیری در رحم مادر ایجاد می شود، و انتظار می رود که با افزایش سن کودک بین 2 تا 3 سالگی به خودی خود درمان شود؛ بنابراین برای این دسته از کودکان لازم نیست که روند درمانی خاصی طی شود و هیچ عوارض جانبی به همراه ندارد.
اما گاهی پای پرانتزی می تواند نشان از یک مشکل جدی باشد و دیگر به خودی خود قابل برطرف شدن نیست، در این شرایط می تواند مربوط به بیماری های دیگری از جمله بلانت یا نرمی استخوان باشد. بنابراین اگر فرزند شما بیشتر از دو سال سن دارد و همچنان علائم پای پرانتزیی را در آن احساس می کنید، لازم است که توسط پزشک متخصص بررسی شود.
در بلند مدت و چنانچه پای پرانتزی درمان نشود، می تواند در کودکان و بزرگسالان سبب بروز بیماری هایی مثل آرتروز در مفاصل لگن و زانو شود. بنابراین مهم است که این عارضه در بهترین زمان مناسب درمان شود.
روش های درمانی که برای پای پرانتزی بسیار متنوع می باشد که معمولا شامل استفاده از بریس، قالب ها، فیزیوتراپی و جراحی می باشد. این که کدام یک از روش ها برای شما انتخاب شود وابسته به شدت بیماری می باشد و پس از تشخیص و معاینه توسط پزشک تعیین می شود.
در اکثریت موارد زانو پرانتزی مربوط به تغییرات رشد است و به طور طبیعی درمان می شود، یعنی همان طور که در بالاتر اشاره کردیم کودکان به دلایل مختلف از جمله نوع قرارگیری در رحم مادر با پای پرانتزی متولد می شوند.
کودکانی که با ژنوواروم متولد می شوند در حدود 18 ماهگی به حالت خنثی تبدیل میشود. رشد تا سن 4 سالگی به ژنو والگوم (زانوهای ضربدری) ادامه می یابد و سپس تراز معمولی اندام تحتانی در حدود سنین 6 تا 7 سالگی دیده می شود.
اما به صورت کلی اگر شما نزد پزشک متخصص مراجعه نمایید به خوبی قابل تشخیص است که آیا این عارضه حالتی طبیعی دارد یا خیر. چنانچه پزشک تشخیص دهد که زانوی پرانتزی کودک شما مربوط به بیماری های دیگر باشد، لازم است که در همان سنین برای درمان پای پرانتزی اقدام کنید، زیرا هرچقدر روند درمان عقب بیفند، استخوان ها شکل می گیرند و کار درمان سخت تر می باشد.
بنابراین بهترین سن برای درمان زانو پرانتزی در کودکی و زمانی که هنوز استخوان ها به طور کامل شکل نگرفته است می باشد، اگر این عارضه درمان نشود و تا بزرگسالی همراه کودک باشد، در این مواقع شرایط بسیار سخت تر می شود.
زیر استخوان ها در این سنین شکل گیری کاملی دارند، و تنها راه درمانی که برای آن ها وجود دارد جراحی می باشد، که آن هم عوارض و دوران نقاهت مخصوص به خود را دارد و قطعا بسیار سخت تر از کودکی باشد.
بنابراین پیشنهادی که همیشه ما به والدین داریم این است که هر زمان و در هر سنی متوجه شدید که کودک شما به زانوی پرانتزی دچار است، اقدامات درمانی لازم را انجام دهید و هرگز این عارضه را به حال خود رها نکنید.
این که چه زمانی شما باید نزد پزشک متخصص مراجعه کنید در افراد مختلف متفاوت است، به صورت کلی هر زمان که شما متوجه غیر طبیعی بودن پاهای کودک خود شدید بهتر است که نزد پزشک متخصص بروید.
سایر علائم که مربوط به این آسیب می باشد شامل:
علائم قدیمیتر از 24 ماه
پیشرفت زاویه واروس پس از 18 ماه
زاویه واروس فقط در ناحیه پروگزیمال تیبیا
سابقه خانوادگی پای پرانتزی پاتولوژیک
تغییر شکل نامتقارن
قد کوتاه کودک
دیر راه افتادن کودک
اکثریت کودکان تا حدودی به پای پرانتزی دچار هستند، اما این عارضه در کودکان بزرگ تر معمولا مربوط به بیماری نرمی استخوان می باشد، که این بیماری در کودکان با مشکلات زیر رایج است:
دارای اضافه وزن
شروع به راه رفتن در سن بسیار کم
داشتن سابقه خانوادگی در این بیماری
در مورد بزرگسالان نیز معمولا علل بروز پای پرانتزی در آن ها مربوط به موارد زیر می باشد:
بیماری آرتروز
بیماری پاژه استخوان
درمان نشدن پای پرانتزی در کودکی و شدت گرفتن آن که در این صورت تنها روش درمان جراحی زانوی پرانتزی می باشد.
شکستگیهای استخوان که به نحو مناسب ترمیم نشوند.
رشد غیرعادی استخوانها یا دیسپلازی استخوان
مسمومیت با سرب
مسمومیت با فلوراید
بیماری پای پرانتزی به خوبی قابل تشخیص است، چنانچه به پای پارنتزی دچار باشید، در زمان ایستادن در حالی که قوزک پاها به هم نزدیک هستند، زانو ها از هم فاصله دارند. زانوی پرانتزی یک مشکل متقارن است که امکان مشاهده آن در هر دو پا وجود دارد.
دیگر علائمی که می توانند مربوط به بروز پای پرانتزی باشند شامل موارد زیر می باشد:
ثابت نبودن زانو
کاهش دامنه حرکت لگن
درد در زانو یا لگن
چنانچه این بیماری پس از دو سالگی کودک وجود داشته باشد، نحوه درمان وابسته به علت بروز می باشد. به صورت کلی روش های درمان شامل استفاده از کفش های مخصوص، آتل، بریس، گچ گرفتن، جراحی یا درمان علت اصلی بیماری می باشد.
بیماری بلانت: درمان سریع آن به کمک آتل یا بریس انجام می شود.
راشتیسم: در طی این بیماری، پزشک ویتامین دی و کلسیم را به رژیم غذایی اضافه می کند و تا به این طریق به روند درمان بیماری کمک شود. اگر راشیتیسم به دلیل ژنتیک رخ داده باشد لازم است نزد متخصص مربوطه اراجا داده می شود.
اما اگر وضعیت به نحوی باشد که پزشک جراحی را پیشنهاد دهد، گزینه های درمانی جراحی که برای این بیماری استفاده می شود شامل موارد زیر می باشد:
در این پروسه، جراح در پای کودک یک صفحه یا میله فلزی قرار می دهد، با این کار رشد قسمت های سالم استخوان به صورت موقت متوقف می شود تا قسمت های خمیده به صورت کامل رشد کنند. بنابراین در نهایت پای کودک از طریق رشد طبیعی صاف می شود و پس از این شرایط میله یا صفحه از پا خارج می شود.
در طی این پروسه، جراح بخش هایی از استخوان ساق پا را که در زیر زانو قرار دارد برش می دهد و آن را اصلاح می کند. زمانی که استخوان ترمیم می شود، این استخوان به کمک میله و پیچ ثابت می شود تا حالت خارجی آن حفظ شود.
در این مقاله تلاش کردیم تا شما را با پای پرانتزی و جزئیات مربوط به درمان آن آشنا کنیم؛ در آخر این مورد را در نظر داشته باشید که بهترین سن درمان در هر شخص نسبت به شخص دیگر متفاوت است، بنابراین شما نباید برای درمان نگاه به شخص دیگری داشته باشید بلکه بررسی نمایید که چه زمان وضعیت شما در حال غیر عادی بودن است و در همان زمان برای درمان باید اقدام شود. که البته این موضوع چیزی است که توسط پزشک متخصص مشخص می شود.
امیدواریم که این مطلب برای شما مفید بوده باشد.
سوالات متداول:
پرانتزی بودن پاها تا 18 ماهگی کودک طبیعی است و پس از آن باید بررسی شود.
در صورتی که این بیماری در زمان کودکی تشخیص داده نشود و یا به هر دلیلی برای درمان اقدام نشود، می تواند سبب بروز درد و آرتروز در بزرگسالی باشد.
بله اگر این عارضه درمان شود، حدود چند سانتی متر به قد اضافه می شود.
بله اگر سن کودک پایین باشد و شما به موقع برای درمان اقدام کنید می توان از روش های غیر جراحی همانند بریس های استفاده نمود.
این عارضه تنها در صورتی با افزایش سن و مرور زمان شدیدتر می شود که به دلیل بیماری های زمینه ای ایجاد شده باشد. به طور مثال بیماری مثل بیماری پاژه که فقط اقراد مسن را درگیر می کند. یکی از علائم این بیماری مربوط به بزرگ شدن استخوان ها می باشد.
مدت زمان درمان وابسته به روش درمان می باشد، اما به صورت کلی بین 6 تا 12 ماه زمان لازم است.
