منظور از غربالگری سرطان چیست و به چه منظور انجام می شود؟ آیا می دانید که منظور از غربالگری چیست و برای چه کاری انجام می شود؟در این مقاله قصد داریم تا در مورد غربالگری توضیحات کامل بدهیم، پس با ما همراه باشید.
حتما این جمله را شنیده اید که که می گویند پیشگیری از بیماری بهتر از درمان آن است. برای اینکه به موقع و یا حتی زودتر متوجه بیماری و سرطان شوید، بهتر است که حتما در سال یکبار غربالگری سرطان انجام دهید که در صورت وجود داشتن هر گونه اختلالی در بدن و فیزیک تان بتوانید آن را درمان کنید.
پس میتوان این نتیجه را گرفت که غربالگری سرطان میتواند از وقوع این بیماری جلوگیری کند.غربالگری سرطان نوعی آزمایش است که قبل از پیدایش علائم بیماری در فرد بیمار سرطان و نوع آن را جستجو می کند. آزمایش غربالگری بر روی تشخیص و شناسایی زودهنگام بیماری تاثیر بسزایی می گذارد.
در زمان های بسیار قدیم مردم به دلیل عدم اگاهی از بیماری ها متوجه ی بیشتر بیماری ها نمی شدند و این باعث می شد که سطح بیماری در بدن ان ها پیشرفت کند و به مرحله های بسیار حیاتی برسد.در این صورت درمان ان بسیار مشکل می شد. از طرف دیگر پزشکان هم به دلیل اینکه علم به اندازه ی کافی پیشرفت نکرده نبود نمی توانستند راه های زیادی را برای تشخیص بیماری در اختیار بیماران قرار دهند.
اما امروزه ازمایشاتی بسیار زیادی به وجود امده است که می تواند سطح بیماری در بدن افراد را بررسی کند و تعیین کند که چه درمانی برای او لازم است. وجود این ازمایشات نقش شایانی را در بقای بیماران ایفا می کند.
روش های مختلف غربالگری سرطان
انواع آزمایش های غربالگری شامل این موارد می شوند:
- عکس برداری: با عکس برداری از مناطق درونی بدن، نشانه های سرطان بررسی می شود.
- تست آزمایشگاهی: شامل نمونه برداری از بافت، خون، ادرار یا سایر مواد استخراج شده از بدن می شود.
- آزمایش ژنتیکی: در تست ژنتیکی که در آزمایشگاه انجام می شود، سلول یا قسمتی از بافت برای وجود ژن یا کروموزم غیرعادی بررسی می شود. تغییرات در ژن می توانند نشان دهند فرد در معرض خطر ابتلا به یک بیماری یا شرایط خاص قرار دارد.
- آزمایش فیزیکی و بررسی سابقه: در این آزمایش، بدن برای نشانه های سلامتی و بیماری بررسی می شود و پزشکان به دنبال نشانه هایی مانند برجستگی یا موارد غیرعادی دیگر می گردند. سابقه بیمار نیز شامل عادت های سلامتی، بیماری ها و درمان های قبلی می شود.
غربالگری چه سرطان هایی وجود دارد ؟
افرادی که در معرض خطر ابتلا به سرطان هایی از جمله سرطان پستان ، ریه ، معده ، روده باریک ، روده بزرگ و پروستات هستند را ممکن است با انجام تست های غربالگری تشخیص داد . بدیهی است که با تشخیص زودهنگام این نوع سرطان می توان درمان موثرتری انجام داد و حتی جان بیمار را نجات داد.
غربالگری سرطان سینه
مهم ترین غربالگری سرطان مربوط به سرطان پستان می باشد . خانم های بالای 40 سال توصیه می شود تا برای انجام ماموگرافی به پزشک متخصص انکولوژی مراجعه کنند . در این تست ها ضایعات مشکوک به سرطان مشاهده می شود . برای ارزیابی بیشتر از سونوگرافی ، MRI استفاده می شود و اگر احتمال ضایعات بدخیم بالا باشد بیوپسی یا نمونه برداری انجام می شود . اگر تشخیص سرطان محرظ باشد درمان شروع شده و از پیشروی سرطان جلوگیری می شود .
غربالگری سرطان دهانه رحم
یکی از تست های غربالگری که در دنیا طرفدار زیادی دارد تست پاپ اسمیر می باشد . در این روش نمونه از دهانه رحم گرفته می شود و به آزمایشگاه برای بررسی و ارزیابی بیشتر ارسال می گردد. به جرات می توان گفت این تست موثرترین آزمایش غربالگری در دانش پزشک می باشد . از سنین 19 تا 21 سالگی هر 3 سال یکبار انجام می شود و تا سنین 65 سالگی ضروری است . با ایت تست هر اتفاقی که در مخاط و گردن رحم می افتد ، پیش بینی کرد و در صورت لزوم جهت درمان اقدام کرد . حتی تست HPV که مربوط به ویروس مولد ضایعات سرطانی گردن رحم است در برخی مراجع هر 5 سال در جریان غربالگری سرطان رحم انجام می شود .
افرادی که در معرض خطر ابتلا به سرطان هایی از جمله سرطان پستان ، ریه ، معده ، روده باریک ، روده بزرگ و پروستات هستند را ممکن است با انجام تست های غربالگری تشخیص داد .
غربالگری سرطان روده بزرگ
همان طور که می دانید یکی از چهارمین سرطان های شایع جهان این سرطان روده بزرگ است . برخی موارد تست خون در مدفوع برای غربالگری توصیه می شود . در برخی موارد کولونوسکوپی ( لوله ای کوتاه حدود 20 سانتی متر داخل روده می رود و تصویر را به مانیتور منتقل می کند ) توصیه می شود . اما تست غربالگری مهم برای این نوع سرطان کولونوسکوپی فلکسیبل می باشد که تمام طول روده بزرگ توسط متخصص گوارش بررسی می شود . در صورتی که ضایعه ی مشکوکی وجود داشته باشد بیوپسی انجام می شود و پاتولوژی مشخص می کند که آیا این ضایعه بدخیم می باشد که باید به دنبال درمان بود یا خوش خیم است و جای نگرانی نیست. این تست باید در مردان بالای 50 سال هر 3 تا 5 سال تکرار شود .
غربالگری سرطان ریه
سرطان ریه عامل اصلی مرگ و میر ناشی از سرطان است. اگرچه پیشگیری (ترویج ترک سیگار) نسبت به غربالگری، تاثیر بسیار بیش تری در کاهش مرگ و میر ناشی از سرطان ریه را دارد، با این وجود غربالگری سرطان ریه به وسیله سی تی اسکن با دوز پایین (Low Dose CT Scan) این پتانسیل را دارد که بار مرگ و میر سرطان ریه را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. از دیگر روش های غربالگری سرطان ریه عکس رادیوگرافی ساده ی قفسه ی سینه (Chest X-Ray) و آزمایش سلولی (سیتولوژی) خلط را می توان نام برد، اما به طور کلی در مواردی که علامتی وجود ندارد اما فرد در معرض خطر سرطان ریه است، سی تی اسکن با دوز پایین پیشنهاد می شود.
سی تی اسکن با دوز پایین برای افراد بین ۵۵ و ۸۰ ساله که در حال حاضر دخانیات مصرف می کنند یا سابقه مصرف دخانیات طی ۱۵ سال اخیر یا سابقه مصرف سنگین دخانیات را دارند توصیه می شود.مصرف سنگین دخانیات، مصرف ۳۰ پاکت-سال سیگار است. برای مثال مصرف یک پاکت سیگار در هر روز طی ۳۰ سال یا دو پاکت سیگار در هر روز طی ۱۵ سال، مصرف سنگین دخانیات محسوب می شود.
غربالگری سرطان پروستات
سن شروع غربالگری سرطان پروستات بستگی به عوامل خطر بیمار برای سرطان پروستات دارد. پزشکان از نژاد، سن و سابقه ی خانوادگی برای شناسایی احتمال خطر ابتلا به سرطان پروستات در مردان استفاده می کنند. در مردان با خطر متوسط سرطان پروستات، غربالگری از سن ۵۵ سالگی آغاز می شود. مردان دارای ژن BRCA1 یا BRCA2 در معرض خطر بالاتری قرار دارند و سن شروع غربالگری در این افراد ۴۰ سالگی است. پیشنهاد می شود مردان سیاه پوست و مردانی که دارای سابقه ی خانوادگی سرطان پروستات هستند، در سن ۴۰ تا ۴۵ سالگی برای سرطان پروستات غربالگری شوند. آزمایش بررسی سطح آنتی ژن اختصاصی پروستات (PSA) در خون به تنهایی مناسب ترین روش برای غربالگری سرطان پروستات است. تکرار این آزمایش به فاصله یک تا دو سال و ادامه ی آن تا سن ۷۰ سالگی، پیشنهاد می شود. بیمار با مقادیر PSA غیر طبیعی برای ارزیابی بیش تر باید به متخصص اورولوژی (کلیه و مجاری ادراری) مراجعه کند. دقت کنید که تفسیر سطح PSA در افرادی که در حال دریافت دارو برای درمان هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) هستند کمی متفاوت است. اگرچه معاینه ی انگشتی مقعد (DRE) به عنوان بخشی از غربالگری سرطان پروستات انجام نمی شود، اما در صورت لمس توده یا عدم تقارن پروستات در معاینه ی انگشتی مقعد، بدون توجه به نتیجه ی PSA مراجعه به متخصص اورولوژی الزامیست.
هدف از تست غربالگری سرطان چیست؟
تست غربالگری در صورتی مفید و اصولی است که:
- خطر مرگ ناشی از سرطان را کاهش دهد؛
- پیش از پدیدارشدن علائم، سرطان را تشخیص دهد؛
- به ندرت جواب مثبت و جواب منفی اشتباه داشته باشد؛
- سرطان هایی را غربالگری کند که در صورت تشخیص سریع، درمان و بهبودی آسان تری دارند.
تست های غربالگری برای تشخیص سرطان نیستند. اگر نتیجه ای غیرعادی از تست غربالگری حاصل شود، باید برای تشخیص سرطان آزمایش های بیشتری انجام شود؛ برای مثال، اگر در آزمایش ماموگرافی برجستگی ای در سینه پیدا شود، می تواند سرطانی یا غیرسرطانی باشد. برای تشخیص آن لازم است آزمایش هایی مانند نمونه برداری انجام شود و بافت زیر میکروسکوپ بررسی شود.
چه افرادی لازم از تست غربالگری سرطان انجام دهند؟
بعضی آزمایش ها فقط به افرادی توصیه می شوند که احتمال بالایی برای ابتلا به بعضی سرطان های خاص دارند. عاملی که احتمال ابتلا به سرطان را افزایش می دهد، عامل پرخطر سرطان نام دارد. داشتن عامل پرخطر سرطان به این معنا نیست که قطعا به سرطان مبتلا خواهید شد و نداشتن عامل پرخطر سرطان به این معنا نیست که به سرطان مبتلا نخواهید شد.
برخی تست های غربالگری برای افرادی انجام می شود که عامل پرخطر سرطان های خاصی را دارند، مخصوصا افرادی که:
- سن بالایی دارند؛
- سابقه شخصی سرطان دارند؛
- سابقه خانوادگی سرطان دارند؛
- بدون دلیل مشخص لخته خونی در بدنشان ایجاد می شود؛
- دچار جهش برخی ژن ها هستند که به ابتلا به سرطان مربوط می شوند؛
- در معرض عوامل سرطان زایی مانند تنباکو یا مواد شیمیایی محل کار خود قرار گرفته اند.
این افراد، که دارای عامل پرخطر سرطان اند، باید بیشتر از سایر هم سن های خود آزمایش های غربالگری را انجام دهند.