به گزارش سرویس سیاست پایگاه خبری ساعدنیوز، به نقل از سی ان ان، ایران در بازی پرخطر اقتصادیِ چشمبهراهِ عقبنشینی با رئیسجمهور دونالد ترامپ، دست بالا را داشته است.
محاصره غیرمعمول و کمسابقه ترامپ بر تنگه هرمز در این هفته نشان میدهد که ایالات متحده هنوز قصد عقبنشینی ندارد. اما این اقدام مهم تازه از سوی آمریکا، ریسکهای قابلتوجهی ایجاد میکند، و این ریسکها فقط به اقتصاد محدود نمیشوند.
اگر این محاصره ادامه پیدا کند، میتواند هم به اقتصاد ایران و هم به اقتصاد آمریکا آسیبهای شدید وارد کند. این وضعیت، نوعی «درد اقتصادیِ تضمینشده برای هر دو طرف» است که ایالات متحده، با اقتصاد 31 تریلیون دلاری خود، روی این حساب باز کرده که بهتر از ایران بتواند آن را تاب بیاورد.
اما اجرای این محاصره مستلزم قدرت نظامی جدی است و نیروهای آمریکایی را در معرض خطر قرار میدهد؛ پیامدی که آمریکا تا اینجا تا حد زیادی از آن پرهیز کرده بود، زیرا بخش عمده حملات خود را از هوا انجام میداد. فرستادن نیروها روی کشتیهای دشمن و در دست گرفتن کنترل آبهای خطرناک، تهدید میکند شمار تلفات آمریکاییها را افزایش دهد.
آمریکاییها از همین حالا نیز تا حد زیادی با این جنگ مخالفاند و این محاصره دو پیامد را به همراه دارد که نشان دادهاند هیچگونه تحملی برای آن ندارند: قیمتهای حتی بالاتر بنزین و تلفات نیروهای نظامی. ترامپ روی این حساب کرده که ایران زودتر عقبنشینی کند، اما ایران پیشتر هم درد شدید اقتصادی را تحمل کرده و شواهد اندکی وجود دارد که نشان دهد در این نبرد وجودی آماده عقبنشینی است.
هیلیما کرافت، رئیس جهانی راهبرد کالا در RBC Capital Markets و تحلیلگر پیشین سیا، گفت: «بازی پرخطر نفت همچنان در حال تشدید است. مطمئن نیستم هیچیک از دو طرف آماده باشند فرمان را بچرخانند و از برخورد اجتناب کنند.»
این محاصره میتواند روزانه 1.8 میلیون بشکه نفت خامی را که ایران در طول جنگ به بازار جهانی صادر کرده است، از بازار حذف کند. این میزان حدود 2 درصد از تقاضای روزانه جهان است، رقم بسیار بزرگی نیست، اما وقتی 12 میلیون بشکه در روز به دلیل بستهشدن مؤثر تنگه از سوی ایران متوقف شده، هر قطره اهمیت پیدا میکند.
بازار جهانی نفت از همین حالا نشان داده است که اگر این محاصره ادامه یابد چه ممکن است رخ دهد: قیمت نفت خام روز دوشنبه تا 8 درصد بالا رفت. این افزایش میتواند قیمت بنزین را که همین حالا هم در بالاترین سطح چهار سال اخیر قرار دارد، باز هم بالاتر ببرد. قیمتها ماه گذشته بیشترین جهش خود از سال 2022 را تجربه کردند و آمریکاییهایی که نسبت به تورم حساساند، هیچگونه تحملی برای فشار بیشتر بر هزینههای زندگی نشان نمیدهند.
ترامپ روز دوشنبه در فاکس بیزنس اذعان کرد که قیمتهای بالای بنزین ممکن است تا انتخابات میاندورهای نوامبر ادامه پیدا کند.
ترامپ به ماریا بارتیرومو در فاکس گفت: «ممکن است همینطور بماند، یا شاید کمی بالاتر برود، اما باید تقریباً در همین حدود باشد.»
اما یک محاصره موفق میتواند برای ایران بهمراتب ویرانگرتر باشد.
دن پیکرینگ، بنیانگذار و مدیر ارشد سرمایهگذاری در شرکت Pickering Energy Partners، گفت این محاصره صادرات نفت ایران را خفه میکند و منبع اصلی درآمد این کشور را قطع میسازد. مسیر خط لوله تکمسیره ایران به بندری در دریای عمان، ظرفیت صادرات واقعی روزانه فقط 200 هزار بشکه را دارد و نیروی دریایی آمریکا نیز میتواند برای محاصره آن اقدام کند.
با این حال، ایران سالهاست به تحریمها و فشار اقتصادی خو گرفته و منابع لازم را دارد که برای مدتی قابلتوجه دوام بیاورد. پس از آنکه آمریکا ماه گذشته تحریمهای نفتی ایران را برداشت، تولید نفت خام این کشور جهش کرد. به گفته یوهانس روبال، تحلیلگر ارشد پژوهش نفت خام در کپلر، حجم کل نفت خام ایران روی آب، شامل ذخیره شناور و محمولههای در حال انتقال این هفته به حدود 190 میلیون بشکه رسید.
نیروی دریایی آمریکا میتواند بخشی از آن را توقیف کند، اما متوقف کردن همه این نفت خام کار دشواری خواهد بود.
او گفت: «اقدامات فعلی بهاحتمال زیاد در کوتاهمدت اختلال معناداری در ایران ایجاد نخواهد کرد.»
ایران همچنین در گذشته روشهایی برای دور زدن تحریمها ابداع کرده است. حسن الهاسن، پژوهشگر ارشد سیاست خاورمیانه در مؤسسه مطالعات استراتژیک بینالمللی در بحرین، یادآور شد که ایران سابقه مخلوط کردن نفت خود با نفت عراق یا قاچاق سوخت از طریق پاکستان را دارد.
پس چه کسی زودتر عقبنشینی میکند؟
روبَـل گفت: «زمان به نفع ایران کار میکند.»
کرافت گفت: «ایران پیشتر هم تحریمهای ویرانگر را پشت سر گذاشته و هرگز از حق خود برای غنیسازی اورانیوم صرفنظر نکرده است.»
کارن یانگ، پژوهشگر ارشد در مرکز سیاست انرژی جهانی دانشگاه کلمبیا، نیز افزود: «ایران احتمالاً میتواند بیشتر از آنچه نیروی دریایی آمریکا مایل به ادامه محاصره باشد، دوام بیاورد.»
سه رأی برای ایران.
آمریکا با این محاصره عملاً در حال پذیرفتن مأموریتی سخت و فرساینده است: گرفتن کنترل تنگه هرمز از ایران.
دولت ترامپ بیش از یک ماه پیش گفته بود نیروی دریایی کاروانهای نفتکش را از تنگه اسکورت خواهد کرد. اما این اتفاق هرگز رخ نداد، بخشی به این دلیل که عبور از آبهای تنگ و مقابله با مینهای ایرانی و شناورهای مهاجم، خطر زیادی برای نیروها داشت. پیچیدگیهای لجستیکی نیز این طرح را در اولویت پایین نیروی دریایی قرار داد، زیرا تمرکز اصلی بر از بین بردن توان تهاجمی ایران بود.
محاصره ترامپ از نظر عملی همان طرح اسکورت است، فقط هدف عوض شده است: کشتیهای نیروی دریایی باید مأمور رهگیری و تصرف شناورهای دشمن شوند تا از رساندن نفت ایران به دریا جلوگیری کنند.
این یک تشدید جدی در جنگ است: ترامپ روز دوشنبه گفت آمریکا هر کشتی ایرانی را که به محاصره آمریکا نزدیک شود، غرق خواهد کرد. یک نماینده ارشد مجلس ایران در پاسخ گفت هر کشتی نیروی دریایی که بخواهد بنادر ایران را مسدود کند، «به قعر دریا فرستاده خواهد شد.» این تهدید توخالی نیست: حتی با وجود تضعیف نیروی دریایی، ایران نشان داده که میتواند با قایقهای تندرو کوچک و پهپادهای ارزانقیمت، شناورها را در تنگه هدف بگیرد.
این محاصره همچنین خطر گسترش جنگ فراتر از محدوده کنونی را در پی دارد. ایران پیشتر در پاسخ به حملات قبلی آمریکا و اسرائیل، زیرساختهای حیاتی انرژی در قطر و عربستان سعودی را منفجر کرده است، و کرافت گفت انتظار دارد اگر ترامپ تهدیدش را با اقدام پشتیبانی کند، تهران حملات علیه تأسیسات انرژی منطقه را افزایش دهد.
نیروهای نیابتی ایران، از جمله حوثیها و شبهنظامیان مورد حمایت ایران در عراق، نیز ممکن است بسیار گستردهتر از وضعیت فعلی وارد درگیری شوند، کرافت هشدار داد. آنان پیشتر هم شروع به آزار کشتیها در دریای سرخ کردهاند و ظاهراً به خط لولهای در عربستان سعودی نیز حمله کردهاند.
