به گزارش سرویس مجله خانواده ساعدنیوز، خواستگاری یکی از مهمترین و حساسترین مراحل شروع زندگی مشترک است؛ جایی که اولین برخورد خانوادهها، شیوه صحبتکردن، پرسشها و رفتارهای کوچک میتواند نقش زیادی در تصمیم نهایی افراد ایفا کند. در این مطلب، آداب خواستگاری با کلاس را از لحظه ورود تا پایان جلسه بهصورت کامل و قابلاجرا توضیح میدهیم تا با آرامش، احترام و آمادگی ذهنی وارد این مرحله مهم شوید.
خانوادهٔ پسر قبل از رفتن به خواستگاری باید ساعت آن را تلفنی با خانوادهٔ دختر هماهنگ کنند تا آنها آمادگی لازم برای آمدن مهمانها را داشته باشند. خواستگاری اگر بدون هماهنگی انجام گیرد، ممکن است خانوادهٔ عروس آمادهٔ پذیرایی نباشند و برای آمادهکردن منزلشان خانوادهٔ پسر را جلوی در معطل کنند که این امر سبب بروز سوءتفاهم میشود. بهتر است خواستگاری بعدازظهر یا ساعات اولیهٔ شب انجام شود که همهٔ اعضای خانواده در آن حضور داشته باشند.
وقتی فرد با همهٔ افراد خانوادهاش به خواستگاری میرود، به یک شناخت جمعی دست مییابد زیرا افراد زیادی در این جمع فرد را از جوانب گوناگون میسنجند و هرکس از زاویهٔ خاصی به او مینگرد. بنابراین شناخت دقیقتری صورت میگیرد زیرا هدف همهٔ حاضران شناخت طرف مقابل است.
در انتخاب جمعی، هنگامی که افراد باتجربه فرد مورد نظر را تأیید میکنند، زندگی استحکام بیشتری پیدا میکند تا زمانی که فرد خودش بهتنهایی دست به انتخاب همسر میزند. هنگامی که شخص از جانب بزرگترها انتخاب میشود و آنها بر خوب بودن او صحه میگذارند، دختر یا پسر از آرامش روانی برخوردار میشود و زندگی خود را با آرامش بیشتری میسازد. اما هنگامی که خود دختر و پسر بهتنهایی دست به انتخاب همسر آینده میزنند، مدام نگران این هستند که مبادا طرف مقابل از شایستگیهای لازم برخوردار نباشد و آرامش روانی خویش را از دست میدهند.
یکی دیگر از فواید شناخت جمعی، کاهش تردید در انتخاب است زیرا در آن نهتنها خودتان به شناخت کافی از همسر آیندهتان میرسید، بلکه شناخت دیگران نیز از تردیدهایتان میکاهد و موجب میشود به انتخاب صحیح برسید. در شناخت فردی برخلاف شناخت جمعی، فرد دچار تردید میشود و نگران است که مبادا به میزان کافی به شناخت نرسیده باشد. شناخت جمعی موجب میشود فرد در ازدواج تأخیر نکند و از درگیریهای فکری او میکاهد و سبب میشود او کمتر دچار کششهای درونی شود.
در جامعهٔ ما پسرها به خواستگاری خانمها میروند و این امر یک عرف محسوب میشود زیرا مرد خواهان است و زن خوانده؛ مرد طالب است و زن مطلوب؛ فطرت مرد طلب و نیاز است و فطرت زن جلوه و ناز. دختران مانند گوهری هستند که در موزه میمانند تا طالبانشان به دیدارشان آیند. برای مرد تحملپذیر است که هنگامی که از خانمی خواستگاری میکند، آن خانم بهانه بیاورد، ناز کند، شرط بگذارد و نهایتاً جواب منفی بدهد.
اما اگر زنی از مردی خواستگاری کند و جواب منفی بشنود برای او قابلتحمل نیست؛ بنابراین خلاف فطرت، احترام و شخصیت زن است که به خواستگاری مرد برود. خواستگاری از جنس ماده در میان انسانها فطری است به این معنا که جذبشدن آدمها از عواطف عالی انسانی سرچشمه میگیرد و نه تمایلات جنسی.
لباس هر کس نشاندهندهٔ شخصیت اوست؛ بنابراین خانوادهها و دختر و پسر در مراسم خواستگاری باید پوششی را انتخاب کنند که از لحاظ رنگ و مدل، ارزشهای دینی و جامعه مناسب باشد و چشموهمچشمی را در پوشش خود کنار بگذارند.
برخی به اشتباه میپندارند لباس روز خواستگاری باید لباس روزانه باشد اما برخی دیگر استفاده از لباسهای مجلسی شیک با آرایشهای تند را مناسب میدانند. اما باید بدانید هیچیک از این لباسها مناسب مراسم خواستگاری نیست و بهتر است در این جلسه خانوادهها و دو جوان لباس متناسب بپوشند زیرا نادیدهگرفتن این اصل از سوی دختر و پسر صدمات جبرانناپذیری را برای آنان به همراه دارد.
آراستگی و مرتبکردن سر و صورت، لباس و… تا اندازهای مناسب است که عیب را نپوشاند؛ این نشاندهندهٔ رشد اجتماعی افراد است. اما اگر آرایش به قصد پنهانکردن عیب خود باشد، نشاندهندهٔ عدم صداقت است و موجب بر هم خوردن نامزدی یا جدایی طرفین در زندگی مشترک میشود. بهتر است اگر دختر یا پسر عیبی دارند آن را از هم نپوشانند تا در آینده با مشکل روبهرو نشوند.
خانوادهٔ پسر در همان اولین جلسهٔ خواستگاری لازم است گل و شیرینی تهیه کنند زیرا اگر خانوادهٔ عروس انتظار آوردن گل را داشته باشند، این امر را نشانهٔ بیاحترامی به خود میدانند و اینکه اگر در جلسهٔ اول خواستگاری گل آورده شود، اثر روانی خوبی بر روی خانوادهٔ دختر خواهد داشت.
همچنین تهیهٔ گل و شیرینی برای خواستگاری نمایانگر حسن سلیقه، مهر و محبت داماد و نیز توجه ویژهٔ خانوادهٔ داماد به عروس و خانواده است. بنابراین باید به زیبایی آن بیشتر اهمیت داد تا قیمت آن. تهیهٔ گل و شیرینی برای خواستگاری کمی مشکل است زیرا سلیقهٔ افراد متفاوت است.
برخی گلِ گلایل، داوودی یا شببو را برای مراسم خواستگاری نمیپسندند و رنگ زرد گل را نشانهٔ نفرت میدانند؛ در حالی که رنگ زرد نشاطآور و نماد زندگی است. برخی دیگر تهیهٔ شیرینیهای بزرگ را نشانهٔ بیسلیقهگی میدانند. پس باید در انتخاب گل و شیرینی از افراد باتجربه کمک گرفت.
هنگامی که خانوادهٔ پسر به خواستگاری خانوادهٔ دختر میآیند، خانوادهٔ دختر باید به استقبال آنها بروند و آنها را به داخل خانه راهنمایی کنند و در بالای مجلس بنشانند و سپس به تعارفات معمول بپردازند.
در فرهنگ برخی خانوادهها، استقبال دختر همراه خانوادهاش از خانوادهٔ پسر نوعی ادب محسوب میشود. در گذشته دختران در خواستگاریشان پس از احوالپرسی مختصری جمع را ترک میکردند و بعد از مدتی با سینی چای یا شربت از مهمانان پذیرایی میکردند.
اما امروزه دختران همراه با خانوادهٔ خود در مراسم خواستگاری مینشینند و فرد دیگری از خانوادهٔ پسر پذیرایی میکند. در این مراسم، یکی از اعضای خانوادهٔ پسر که بزرگتر و باتجربهتر است باید صحبتهای اصلی خواستگاری را مطرح کند.
در این بخش به اصول رفتاری و گفتاری خانوادهٔ داماد میپردازیم که میتواند فضای جلسهٔ خواستگاری را محترمانه، صمیمی و سازنده کند.
داماد:
اگر داماد هستید، بهتر است بیشتر شنونده باشید و تنها زمانی که خانوادهٔ عروس پرسشی مطرح میکنند، با صداقت، آرامش و پاسخهای روشن، صحبت کنید.
پدر داماد:
در بسیاری از مراسمهای خواستگاری، معمولاً پدر داماد با اجازه گرفتن از خانوادهٔ عروس آغازگر صحبتهاست. او میتواند دربارهٔ شرایط خانوادگی، شغلی، اخلاقی و اعتقادی پسرش توضیح دهد تا یخ جمع شکسته شود و گفتوگو در فضایی صمیمیتر ادامه پیدا کند.
مادر و سایر اعضای خانوادهٔ داماد:
زبان بدن، نحوهٔ برخورد و لحن صحبت اعضای خانواده، بیانگر فرهنگ و تربیت آن خانواده است. همین رفتارها میتواند به دختر احساس صمیمیت و آرامش بدهد یا برعکس، او را دلسرد کند. بنابراین حتی اگر نسبت به این وصلت نظر مثبتی ندارید، در جلسهٔ خواستگاری احترام و آرامش را حفظ کنید.
در این بخش به آداب رفتاری و گفتاری خانوادهٔ عروس میپردازیم که میتواند در ایجاد فضایی محترمانه، آرام و مؤدبانه نقش مؤثری داشته باشد.
عروس:
اگر عروس هستید، با اعتمادبهنفس صحبت کنید. خواستههای خود را واضح و کامل بیان کنید و لبخند را از یاد نبرید. صدای شما نباید بیش از حد آرام یا بلند باشد. حتی در صورت شنیدن مخالفت، آرامش و احترام خود را حفظ کنید.
پدر و مادر عروس:
اگر پدر و مادر دختر هستید، گفتوگوهای خود را بهصورت حمایتگرانه مطرح کنید تا دخترتان احساس دلگرمی و آرامش داشته باشد. در بیان خواستههایتان سعی کنید خود را جای خانوادهٔ داماد بگذارید و با درک متقابل پیش بروید.
در طول مراسم، با دقت و نکتهسنجی سخنان خانوادهٔ مقابل را بشنوید تا شناخت بهتری از آنها پیدا کنید. حتی اگر به تفاهم نرسیدید، احترام و خوشرویی را حفظ کنید؛ چراکه شما میزبان هستید و رفتار شما تأثیرگذار خواهد بود.
نحوهٔ گرفتن گل از پسر به خانوادهٔ فرد بستگی دارد؛ برخی از خانوادهها دستهگل را به دخترخانم و برخی به پدر یا مادر میدهند.
دختر و پسر در مراسم خواستگاری باید رفتاری مؤدبانه داشته باشند و مواظب رفتار خود باشند و از زیاد حرفزدن و خندهٔ بیجا و ترشرویی و سکوت مطلق بپرهیزند. همچنین احوالپرسی گرم و خودمانی با یکدیگر نداشته باشند زیرا ممکن است دیگران برداشتهای نادرست از این رفتار آنها داشته باشند.
در قدیم خواستگاران دختر را زمانی میدیدند و ارزیابی میکردند که او با سینی چای وارد مجلس خواستگاری میشد و نحوهٔ پذیراییکردن او با چای نشاندهندهٔ حسن سلیقهٔ او بود. اما امروزه دیگر این سنت جایی ندارد و دختر از همان بدو ورود مهمانها به استقبال آنها میآید و کار پذیرایی را کسی دیگر انجام میدهد. اما هنوز هم در برخی خانوادهها دخترخانم سینی چای را میگرداند و این امر گاهی خاطرهساز میشود.
پذیرایی در مراسم خواستگاری توسط خانوادهٔ عروس نشاندهندهٔ رفتار و فرهنگ آنان است. بنابراین باید پذیرایی در حد اعتدال باشد و به تعارف زیاد یا کم، زمان پذیرایی و آغاز پذیرایی از مهمانان توجه کنیم.
هنگام آوردن چای، برای نشاندادن حسن سلیقهتان یک شاخه گل کنار سینی پذیرایی قرار دهید.
پذیرایی را از افراد مسنتر خانوادهٔ داماد آغاز کنید؛ این امر نشاندهندهٔ احترام شما به بزرگترهاست.
دقت کنید نه دستهگلهای گرانقیمت به پسر بها میدهد و نه پذیراییهای غیرعادی و پرخرج، ارزش دختر را بالا میبرد و ممکن است برداشتهای خوبی
از این رفتارها نشود؛ پس از تشریفات خواستگاری بکاهید.
خوردن و نوشیدن در مراسم خواستگاری برای کمکردن اضطراب، استرس و آرامشدن بسیار مفید است.
در جلسهٔ خواستگاری، پرسیدن سؤالات درست و بجا مهمترین راه برای شناخت واقعی طرف مقابل است. این سؤالات کمک میکنند تا دختر و پسر دید بهتری نسبت به اخلاق، طرز فکر، اهداف زندگی، وضعیت خانوادگی و اولویتهای یکدیگر پیدا کنند.
پرسشها نباید بازجوییگونه یا بسیار شخصی باشند، بلکه باید با احترام، صمیمیت و هدفِ شناخت دو خانواده مطرح شوند. انتخاب سؤالات مؤثر در این مرحله میتواند مسیر تصمیمگیری را روشنتر کند و از سوءتفاهم یا انتخابهای احساسی جلوگیری نماید. در ادامه چند نمونه از این سوالات را مشاهده میکنید.
خانوادهها اهل کدام شهر هستند؟
آداب، فرهنگ و رسوم شهر محل زندگیشان چیست؟
آیا داماد دارای شغل ثابت و جایگاه اجتماعی مشخص است؟
خانوادهها در کدام منطقه یا محله سکونت دارند؟
اهداف و برنامههای عروس و داماد برای زندگی مشترک چیست؟
آیا داماد خدمت سربازی را انجام داده است؟
آیا داماد شرایط لازم برای آغاز زندگی مشترک، مانند برگزاری مراسم عروسی، تهیهٔ خانه یا خودرو را دارد؟
در خواستگاری ایرانی، معمولاً پس از گفتوگوی خانوادهها، عروس و داماد چند دقیقه بهتنهایی صحبت میکنند؛ حتی اگر از قبل هم آشنا باشند. برای شناخت بهتر، میتوانید از این سؤالات استفاده کنید:
چرا فکر میکنید اکنون زمان مناسب ازدواج است؟
در تصمیمگیریها بیشتر به خانواده تکیه میکنید یا مستقل عمل میکنید؟
در زندگی بیشتر احساسی رفتار میکنید یا منطقی؟
رابطهتان با دوستان و فامیل چگونه است؟ اهل دورهمی و سفر با آنها هستید؟
آیا لازم میدانید درباره گذشته عاطفی یکدیگر صحبت کنید؟
نگاه شما به مسائل دینی و رابطه معنوی با خدا چگونه است؟
تعریف شما از پوشش و حجاب چیست؟
نظر شما درباره ادامه تحصیل یا کار همسر آیندهتان چیست؟
برنامه و هدفگذاری شما برای آینده مثل شغل، خرید خانه یا مهاجرت چیست؟
میزان علاقهمندی شما به مسائل سیاسی چقدر است؟
بیشتر عاشق طبیعتگردی هستید یا فضاهای شهری مثل سینما و رستوران؟
دیدگاه شما درباره فرزندآوری چیست؟
به هنر، ورزش یا موسیقی علاقه دارید؟
هنگام عصبانیت ترجیح میدهید سکوت کنید یا درباره مشکل صحبت کنید؟
آزادی فردی را چگونه تعریف میکنید و چه مرزهایی دارید؟
استعمال دخانیات برایتان اهمیت دارد؟
چند ویژگی اخلاقی مهم خودتان را بگویید.
نظم و تمیزی در زندگی چقدر برایتان مهم است؟
آیا بیماری، اختلال یا مشکل جسمی خاصی دارید؟
درباره مراجعه به مشاور یا تراپیست چه نظری دارید؟
وقتگذرانی با خانواده و دوستان را ترجیح میدهید یا تنهایی؟
چه رفتارهایی برایتان آزاردهنده یا خوشایند است؟
آیا نقشها را در زندگی مشترک برابر میدانید؟
عشق و محبت را بیشتر در تماس فیزیکی میبینید یا در کلام؟
اولویتهای اصلی زندگیتان چیست؟
انتظارات و نیازهای جنسی را صادقانه مطرح کنید.
در مشکلات زندگی بیشتر خود را مسئول میدانید یا شرایط بیرونی را؟ چرا؟
برنامه خاصی برای تغذیه و روتین روزانه دارید؟
اهل مطالعه و یادگیری هستید؟ در چه زمینههایی؟
این پرسشها کمک میکند شناخت اولیهای از طرف مقابل پیدا کنید؛ اما یک جلسه کافی نیست. برای آشنایی واقعی، معمولاً لازم است چند ماه (حداقل شش ماه) تعامل و گفتوگو در شرایط مختلف داشته باشید تا رفتار و دیدگاه یکدیگر را بهتر بسنجید.
هنگام خداحافظی خواستگاران، خانوادهٔ دختر باید آنها را تا آستانهٔ در ورودی بدرقه کنند. این کار نشاندهندهٔ شخصیت و احترام شما به آنهاست.
