به گزارش سرویس علم و فناوری پایگاه خبری ساعدنیوز، سید محمدحسین بهجت تبریزی (11 دی 1285 – 27 شهریور 1367) متخلص به شهریار، اهل تبریز بود و به زبان های فارسی و ترکی آذربایجانی شعر سروده است.
نام: سیدمحمد حسین
نام خانوادگی: بهجت تبریزی
تخلص: شهریار
تاریخ تولد: 11 دی 1285
تاریخ وفات: 27 شهریور 1367
پیشه: شاعر و ادیب
جایگاه خاکسپاری: مقبره الشعرا شهر تبریز
اما بیشتر از دیگر گونه ها در غزل شهره بود و از جمله غزل های معروف او می توان به «علی ای همای رحمت» و «آمدی جانم به قربانت» اشاره کرد. شهریار نسبت به علی بن ابی طالب ارادتی ویژه داشت و همچنین شیفتگی بسیاری نسبت به حافظ و فردوسی داشته است. او در تبریز در خانواده ای بستان آبادی از روستای خُشکِناب به دنیا آمد و بنا به وصیتش در مقبرهالشعرای تبریز به خاک سپرده شد. 27 شهریور را به واسطهٔ روز درگذشت او «روز شعر و ادب فارسی» نامیده اند. مهم ترین اثر شهریار منظومهٔ حیدربابایه سلام است که از معروف ترین آثار ادبیات ترکی آذربایجانی به شمار می رود و شاعر در آن از اصالت و زیبایی های روستا یاد کرده است. شهریار، از جمله سرایندگانی است که شعر را محلی نیک برای بیان این اندیشه ورزی های ژرف نگرانه و پندآموز دانسته، و بسیاری از اندرزهای اخلاقی، تربیتی را در قالب های گوناگون شعری (به ویژه در قطعات، رباعیات و دوبیتی ها) بازمی گوید. مخاطب این افکار و مفاهیم نیز نوع بشر و انسان در طول تاریخ است نه خطابی شخصی و منحصر به فرد. مجموعهٔ تلویزیونی شهریار که به کارگردانی کمال تبریزی در سال 1384 ساخته شده و در آن جلوه هایی از زندگی این شاعر به تصویر کشیده شده است، در سال 1386 از طریق شبکهٔ دو سیما به نمایش درآمد که اعتراض دختر شهریار، مریم بهجت تبریزی به همراه داشت مبنی بر اینکه «نود درصد سریال شهریار ساختگی است»، اما پسر شهریار، هادی بهجت تبریزی معتقد است «این سریال در کلیات هیچ مشکلی نداشت و در جزئیات هم دست هنرمند باز است که تغییراتی را به وجود آورد تا مجموعه برای مخاطب جذابیت داشته باشد».
شهریار در 11 دی ماه سال 1285 خورشیدی در شهر تبریز متولد شد. دوران کودکی را - به علت شیوع بیماری در شهر - در روستای اجدادی اش خشگناب واقع در شهرستان بستان آباد سپری کرد. پدرش «میرآقا بهجت خشگنابی» و به روایتی «سید اسمعیل موسوی» نام داشت که در تبریز وکیل بود. پس از پایان سیکل (راهنمایی) در تبریز، در سال 1300 از تبریز رهسپار تهران شد و تحصیلش را در مدرسهٔ دارالفنون تا سال 1303 و پس از آن در رشتهٔ پزشکی ادامه داد. شهریار در اوایل تحصیل پزشکی در تهران عاشق ثریا دختر عبدالله امیرطهماسبی می شود و چند سال با یکدیگر نامزد بودند. اما در نهایت آن دختر با چراغعلی سالار حشمت معروف به امیر اکرم ازدواج می کند. حدود شش ماه پیش از گرفتن مدرک دکترا، تحصیلش را به علت شکست عشقی و ناراحتی و خیال و پیش آمدهای دیگر، ترک کرد. اولین کتاب شعر شهریار به کوشش ابوالقاسم شیوا متخلص به «شهیار» دوست صمیمی شهریار در سال 1308 منتشر گردید. شهریار در جوانی در تهران با بزرگان هنر و ادب همنشینی و دوستی داشت از جمله با: ابوالحسن صبا، محمدتقی بهار و عارف قزوینی. در سال های بعد نیز با نیما یوشیج، هوشنگ ابتهاج، کریم امیری فیروزکوهی و برخی دیگر از هنرمندان دوستی و رابطه داشت. پس از سفری چهارساله به خراسان، برای کار در ادارهٔ ثبت اسناد مشهد و نیشابور، شهریار به تهران بازگشت. در سال 1313 که شهریار در خراسان بود، پدرش میرآقا خشگنابی درگذشت. او در سال 1315 در بانک کشاورزی استخدام و پس از مدتی به تبریز منتقل شد. دانشگاه تبریز شهریار را یکی از پاسداران شعر و ادب میهن خواند و عنوان دکتری افتخاری دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی تبریز را نیز به وی اعطا کرد. در سال های 1329 تا 1330 اثر مشهور خود، حیدربابایه سلام را می سراید. در تیر 1331 مادرش درمی گذرد. در مرداد 1332 به تبریز می آید و با نوهٔ عموی خود به نام عزیزه عبدِخالقی ازدواج می کند که حاصل این ازدواج سه فرزند، دو دختر به نام های شهرزاد و مریم و یک پسر به نام هادی می شود. شهریار پس از انقلاب 1357 شعرهایی در مدح نظام جمهوری اسلامی ایران سرود. وی در روزهای آخر عمر، به دلیل بیماری، در بیمارستان مهر تهران بستری شد و پس از مرگ در 27 شهریور 1367، بنا به وصیت خود در مقبرهالشعرای تبریز به خاک سپرده شد.
وی اولین دفتر شعر خود را در سال 1310 با مقدمه ملک الشعرای بهار، سعید نفیسی و پژمان بختیاری منتشر کرد. بسیاری از اشعار او به فارسی و زبان ترکی آذربایجانی جزء آثار ماندگار این زبان هاست. منظومه حیدربابایه سلام که در سال های 1329 تا1330 سروده شده است، از مهم ترین آثار ادبی ترکی آذربایجانی شناخته می شود. علاوه بر استادی در شعر، وی استاد سه تار هم بود.
حیدربابا (به زبان آذری)
سهندیه (به زبان آذری)
علی ای همای رحمت
علی و شب
دو مرغ بهشتی
افسانه شب در 1624 بیت، که مفصل ترین مثنوی شهریار است
روح پروانه، نخستین منظومه ای بود که از او در 1310ش در تهران انتشار یافت.
قسمتی از اشعار او دو بار و با مقدمه استادان ملک الشعرای بهار و سعید نفیسی در 1310ش انتشار یافت.
حیدر بابا سلام، نخستین شعری است که وی به زبان مادری (ترکی آذری) سروده است. این مجموعه 76 قطعه است که هر قطعه از 5 مصرع هجایی ترکیب یافته است؛ سه مصراع اول با دو مصراع آخر جداگانه با هم قافیه می گیرند. حیدر بابا، کوهی است در نزدیکی خشگناب آذربایجان که شهریار ایام کودکی را در دامان آن گذرانده است. او در این مجموعه، کوه حیدر بابا را مخاطب قرار داده است و از خاطرات کودکی خود یاد می کند. این مجموعه در 1332ش در تبریز انتشار یافته و به زبان فارسی نیز ترجمه شده است.
مکتب شهریار (چاپ اول دیوان)، ج1، تهران، 1332ش، ج2، تهران، 1328ش، ج3، تهران، 1335ش. ج4، تهران، 1336ش.
کلیات دیوان شهریار (مجموعه 5 جلدی)، ج1، تبریز، تیر 1346، ج2، تبریز، خرداد1346ش.
شهریار 27 شهریور سال 1367ش در تهران درگذشت و جنازه اش به تبریز منتقل شد. وی آخرین شاعری بود که در مقبره الشعرا دفن شد. به گفته برقعی در کتاب سخنوران نامی معاصر ایران، او در آخرین لحظات حیات، اشعار زیر را زمزمه می کرد.
