آیت الله مصباح یزدی؛ فیلسوفی شجاع و آزاداندیش

  شنبه، 13 دی 1399   زمان مطالعه 3 دقیقه
دکتر مهدی گنجور : آیت الله مصباح یزدی؛ فیلسوفی شجاع و آزاداندیش
به مناسبت وفات عالم وارسته و فیلسوف معاصر ایرانی علامه محمد تقی مصباح یزدی، دکتر مهدی گنجور عضو هیئت علمی دانشکده الهیات و معارف اهل بیت دانشگاه اصفهان طی یادداشتی اختصاصی برای ساعد نیوز به بررسی ابعاد فکری این حکیم فقید پرداخته اند.

آشنایی من با شخصیت و اندیشه های استاد فقید و فرزانه، آیت الله مصباح یزدی، به زمان دانشجویی و شرکت در اولین دوره مبانی اندیشه اسلامی (طرح ولایت) در تابستان 1379 در دانشگاه رازی کرمانشاه، بر می گردد که توسط سازمان بسیج دانشجویی و با همکاری موسسه پژوهشی امام خمینی (ره) و تحت نظارت مستقیم آیت الله مصباح یزدی برگزار شد. در آن دوره فشرده 40 روزه، برای نخستین بار از نزدیک با دغدغه های فکری، فلسفی، اخلاقی و معنوی این فیلسوف معاصر آشنا شدم.

در این فرصت مغتنم، با تأملی اندک، چند ویژگی برجسته شخصیتی و فسلفی استاد مصباح را با شما دوستداران حکمت و فلسفه، به اشتراک می گذارم.

تصویر

نخستین صفت فیلسوفانه استاد، "شجاعت" و "شهامتِ" بی نظیر او در بیان حقیقت بود. شاید به خاطر همین روحیه "حق طلبی" و موضع گیریهای "شفاف" و "صریح" در مسائل اعتقادی، سیاسی و ایدئولوژیکی بود که آنقدر مورد بی مهری و اهانت واقع می شد. به هرحال، راستی و صداقت همان اندازه که برای دوستان و موافقان، "امید آفرین" است، برای دشمنان و مخالفان،" بیم آفرین" است.

معمولاً همیشه سازش و موافقت، نشانه درستی و برحق بودن نیست؛ بلکه بین "وِفاق و نِفاق"؛ و بین "موافق و منافق"، فقط یک حرف فاصله است! کسی که با همگان در همه چیز، موافق است و نیز کسی که همگان با او در همه مواضعش، موافق اند، بدون شک، منافق است! به قول مولا علی(ع):«کثرۀُ الوِفاق نِفاقٌ» (غرر الحكم، حدیث7083): یعنی موافقت فراوان، نشانه نفاق است.

بنابراین لازمه و نشانه صداقت، مخالفت است؛ کسی که مخالف دارد، صادقتر از کسی است که فقط موافق دارد؛ و البته کسی که با مواضع دیگران، مخالفت و ناسازگاری دارد، صادقتر از کسی است که همواره موافقت و سازگاری دارد.

بر این اساس، آیت الله مصباح را باید فیلسوفی شجاع و ناسازگار دانست. این شجاعت و ناسازگاری، بیش از هرچیز نشانه آزاداندیشی و صداقت در اندیشه و بیان بود که این دو صفت را در اساتید او -امام خمینی(ره) و علامه طباطبایی (ره) – نیز سراغ داریم.

تصویر

ایشان از اندک روحانیونی بود که از همان اوایل تدریس (در دوران قبل و حتی بعد از انقلاب) به ضرورت یادگیری علوم و معارف غربی توجه داشت و طلاب و شاگردان خود را به فراگیری علوم و نظریات غربی ترغیب و تشویق می کرد. این نوع آزاداندیشی و بازبودن به روی اندیشه های نوین غربی، برای اهل حکمت و فلسفه، امری ضروری و اجتناب ناپذیر است؛ چراکه از رسالتهای اصلی فیلسوف، نقّادی و نقد اندیشه هاست. اما لازمه و مقدمۀ نقد نظریات، فهم و شناخت آنهاست. استاد مصباح به خوبی می دانست که ابزار لازم برای نقادی مبانی غرب و نقد اندیشه های وارداتی، "غرب شناسی" است. برخی از روشنفکران دینی که چندان هم با روش و اندیشه آیت الله مصباح، موافق نبودند و بلکه به شدّت به برخی مواضع ایشان، انتقاد داشتند، نسبت به این روحیه آزاداندیشی استاد، اظهار لطف و علاقه نموده و منصفانه، زبان به مدح گشوده اند. استاد مصطفی ملکیان به مناسبتی گفته اند:«تنها روحانی در حوزه علمیه که دوست داشتند طلاب با فرهنگ غربی آشنایی پیدا کنند، آقای مصباح بودند و من از این جهت بسیار لذت می بردم».

تصویر

- نکته پایانی اینکه استاد مصباح، غالباً اهل تأمل و دقت در استخدام کلمات بود و بر مکتوبات و ملفوظات خود، نظارت و اهتمام داشت. سخنانش سنجیده و پاسخ هایش از سر اندیشه­ ورزی و تأنّی بود و همواره به لوازم سخنش پایبند بود. به هرحال از فیلسوف، انتظاری جز این نمی توان داشت. روحش شاد و یادش گرامی


3 دیدگاه
  دیدگاه ها
نظر خود را به اشتراک بگذارید
هادی توان بخش
3 هفته پیش

با آرزوی موفقیت و سربلندی حاج مهدی آقا جان همیشه سلامت و سرزنده باشید
لیلا امیری
3 هفته پیش

ممنون استاد. استفاده کردیم ازمطلبتون. خداوندرحمتش کند
علیرضانوریان
3 هفته پیش

بسیار عالی بود جناب استاد. بسیار استفاده کردیم. خداوند ایشان را در جوار رحمت خویش قرین رحمت فرماید.
تیتر امروز   
دو حمله انتحاری در عراق با بیش از صد زخمی و چهل کشته وزیر خارجه عراق: کشورهای خلیج فارس باید از منطقه حفاظت کنند ۲۵ خودرو در محورهای برف‌گیر استان سمنان گرفتار شدند نماینده ادوار مجلس: برخوردها با ظریف اهداف سیاسی و انتخاباتی دارد سخنگوی وزارت امورخارجه کشورمان عملیات تروریستی در بغداد را محکوم کرد وزارت بهداشت موفق به دریافت وام از بانک جهانی شد علی انصاریان هم در بیمارستان بستری شد / وضعیت این هنرمند جالب نیست کشف قرص‌های متادون در اداره پست واعظی: مردم از توهین و جنجال خسته‌ شده‌اند معاونت حقوقی ریاست جمهوری از صدا و سیما شکایت خواهد کرد دادستان کل کشور: اتهام وزیر ارتباطات فقط نبستن اینستاگرام نیست قالیباف خطاب به دولت: چرا از اصلاح بودجه به نفع مردم عصبانی شده‌اید؟ ۱۰ خبر مهم برای بورس هفته بعد / ۴ نشانه صعود احتمالی شاخص بورس تعدادی از سربازان آمریکایی از عراق به سوریه منتقل شدند نماز جمعه فردا در شیراز اقامه می‌شود
/
/
/
/
/
/