استان ایلام اگرچه دیدنی های طبیعی و تاریخی بسیاری دارد اما اکثر جاذبه های آن برای مردم ناشناخته مانده اند، از جمله این جاذبه های حیرت انگیز می توان به تنگ بهرام چوبین اشاره کرد که روزگاری مخفیگاه و شکارگاه این سردار نامدار ایرانی بوده است. در این جا علاوه بر زیبایی های طبیعت می توانید آثار باقیمانده از دیوارهای دژ قدیمی را ببینید. این بنا 14 کیلومتر با شهر پلدختر فاصله دارد. برای بازدید از مکان و آشنایی با بهرام چوبین با ساعد نیوز همراه شوید.
استان ایلام در غرب ایران یکی از استانهایی است که معمولا با جاذبههای طبیعی فراوانش شناخته میشود. در هر گوشهای از این استان میتوان مناطق طبیعی دیدنی و جالبی را یافت. یکی مقاصد طبیعتگردی و جاذبه های گردشگری ایلام، تنگه بهرام چوبین نام دارد که در اطراف شهر دره شهر قرار دارد. دره شهر، شهری در کوهپایه کبیرکوه و در حاشیه رود سیمره است.
شاید تنگ بهرام چوبین در نگاه اول کمی خستهکننده به نظر برسد یا با خودتان فکر کنید اینجا چیزی برای دیدن و شنیدن وجود ندارد. فکر میکنم در این شرایط ماجرای بهرام چوبین، چیزی است که نظرتان را عوض خواهد کرد. اصلا بهرام چوبین که بود؟ احتمالا اسمش هنوز از کتابهای تاریخ دوران مدرسه در ذهنتان مانده باشد؛ اما این خاطره کمرنگ قطعا برای بازدید از تنگ بهرام چوبین کافی نیست. تاریخچه تنگ چوبین را باید با زندگی پرفرازونشیب خود بهرام چوبین شروع کنیم.
«بهرام ششم» پسر «بهرام گشنسب» عضوی از خاندان «مهران» بود که یکی از هفت خاندان ممتاز ساسانی به شمار می رفتند. بهرام از مردم شهر ملایر بود و از این جهت که قد بلند و لاغر بود به او لقب «چوبین» داده بودند. بهرام یک سردار و مبارز دلیر بود و در جنگهای زیادی شرکت کرد. به عنوان نمونه با خسروپرویز جنگید که این جنگ عامل اصلی ساخت تنگه بهرام چوبین بوده است. در واقع بهرام این تنگه را برای خودش تبدیل به پناهگاه کرد.
داخل تنگه بهرام چوبین و همچنین محدوده پشت آن، محیط بسیار مناسب و بکری برای حضور متعدد حیوانات و پرندگان مختلف است. بر اساس روایتهای قدیمی، بهرام، سردار ساسانی در روزگاران قدیم برای شکار به این تنگه میآمده است. همچنین این تنگه در یکی از مناطق سرسبز و خوش آب و هوای استان ایلام قرار گرفته است، از این سو بهرام برای خوش گذرانی و تفریح با چاشنی شکار این منطقه را مقصدی جذاب برای خود میدیده است.
بر روی صخرههای این تنگه دیوارهایی ساخته شده است که آن را تبدیل به یک منطقه امن کرده است به طوریکه دشمنان به راحتی نتوانند وارد این تنگه شوند. بیشتر این دیوارها از سنگ و گچ ساخته شدهاند. یکی از نکات عجیب و باورنکردنی این است که این دیوارها چگونه بر فراز این صخرهها ساخته شدهاند در حالی که واقعا صعود از این صخرهها کاری دشوار است. گویا بهرام برای حفظ جان خود، دست به سختترین کارها میزده است!
تنگه بهرام چوبین آثار دیدنی زیادی را در دل خود دارد که متاسفانه برخی از آنها به مرور زمان ویران شدهاند. به عنوان نمونه، در داخل تنگه آثاری از یک سری پلکانهای سنگی یافت میشود که بر روی دیوارهای سنگی قرار دارند.
یکی از مهمترین آثار به جای مانده در این تنگه، چهار عدد آب انبار است که در داخل این آب انبارها آب آشامیدنی هم وجود دارد. این نشان میدهد که بهرام چوبین به نگهداری طولانی مدت از آب هم اهمیت داده است. ساخته شدن چنین آب انبارهای طبیعی زیبایی، واقعا در نوع خود شاهکار به حساب میآید.در داخل تنگه، بناهای دیگری همچون بنای شاهنشین و اماکن مسکونی وجود داشته است که البته در گذر زمان از بین رفتهاند و اکنون آثار زیادی از آنها باقی نمانده است.
به بالای صخرهها که بروید، علاوه بر دیوارهایی که گفتیم، قلعه اصلی بهرام چوبین را هم میتوانید ببینید که به احتمال زیاد محل استقرار خود بهرام بوده است. این قلعه نیز همچون آثار دیگر در طول زمان دچار تخریب شده است.در مجموع میتوان اینگونه نتیجه گیری کرد که بهرام هم برای تفریح و خوش گذرانی خودش مکان زیبا و مناسبی را انتخاب کرده بود و هم با هوش و تدبیر فراوان این منطقه را به مکانی امن برای پناه گرفتن تبدیل کرده بود و امکانات لازم برای زندگی در اینجا را هم برقرار ساخته بود.
تنگه بهرام چوبین به همراه قلعهها، آب انبارها، دیوارها، سنگها و همه آثار و بقایای تاریخیاش، تلفیقی از تاریخ و طبیعت را در دل خود جای داده است. با این که این تنگه با جذابیت طبیعی و تاریخی فراوانش میتواند یک مکان ایدهآل برای جذب گردشگر در استان ایلام باشد، ولی متاسفانه هیچگاه آن میزان که درخور آن است مورد توجه قرار نگرفته است.
خیلی از آثار باستانی ارزشمند موجود در این تنگه در اثر زمان از بین رفتهاند که این نشان از عدم توجه کافی مسئولین مربوطه به حفظ و نگهداری از این اثر ارزشمند است. جالب اینجاست که نام تنگه بهرام چوبین در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است ولی به آن میزان که شایسته این اثر ارزشمند است، به آن توجه نشده است. البته اکنون در تنگه مسیری برای عبور بازدید کنندگان ساخته شده است و تابلوی راهنمایی هم در نزدیکی تنگه قرار داده شده تا این اثر را به طور مختصر معرفی کند.
تنگ بهرام چوبین در فصلهای سرد سال، بهخصوص زمستان، طبیعت خشک و خشنی دارد، اما در فصلهای گرم سال، طبیعت چهره سبز و مهربانتری از خود به گردشگران نشان میدهد. تماشای گیاهانی که از لابهلای صخرهها سبز شدهاند، لبخند به لبتان مینشاند، انگار صخرههای این دژ کهنسال با این لباس سبزرنگ، شما را به تماشای عظمت تاریخ دعوت میکند.
جالب است بدانید عدهای از تاریخشناسان معتقد هستند تنگ بهرام چوبین سه طبقه داشته است:
طبقه عام: این بخش قسمت پایینی تنگ بوده است.
طبقه متوسط: راه میانی بین طبقه عام و حاکمنشین محلی با عنوان طبقه متوسط شناخته میشد.
طبقه حاکمشنین: این بخش بالادست و تختگاه بهرام چوبین بوده است.
همان طور که گفتم، تنگ بهرام چوبین یکی از نفوذناپذیرترین دژهای ایران بوده است، بنابراین بازدید از آن نیازمند تجهیزات خاصی است. اگر دلتان میخواهد یک برنامه طبیعتگردی تمامعیار داشته باشید، بهتر است لوازم مهمی مثل کولهپشتی، کفش مناسب پیادهروی، کلاه و عینک، لباس مناسب فصل، دوربین عکاسی، خوراکی، آب و لوازم پیکنیک همراه داشته باشید. اگر قصد پیشروی به سمت دژ دارید، حتما باید لوازم صخرهنوردی داشته باشید.
در ایام تعطیل گردشگران زیادی از ایلام و سایر نقاط کشور به بازدید از این منطقه زیبا می آیند. تنگ بهرام چوبین در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است اما با وجود تمام این موارد همواره توجهی از طرف مسئولان به آن نمی شود و هیچ تلاشی در راستای حفظ میراث سردار نامی ایرانی صورت نمی گیرد.
تنگ بهرام چوبین تنگهای کم عرض و مرتفع با موقعیت استراتژیک در دامنه کبیرکوه و در مجاورت روستای ارمو از توابع شهرستان درهشهر واقع در استان ایلام میباشد.این تنگه با آثار باقیمانده از دیوار و دژهای نظامی به بهرام چوبین از ژنرالهای دوره ساسانی منسوب است، و مکانی بوده برای پناه گرفتن بهرام چوبین در زمان شورش علیه خسروپرویز. آثار به جا مانده عمدتاً شامل قلعهای از سنگ و گچ و پلکان بر دیوارههای سنگی است. همچنین این مجموعه دارای چهار آبانبار سنگی و ناودانکهای ارتباطی برای نگهداری آب شرب برای مدت طولانی است.
