به گزارش سرویس علم و فناوری پایگاه خبری ساعدنیوز، وقتی اسپرم موفق به ورود به تخمک میشود، تخمک بلافاصله فعال شده و میلیاردها اتم زینک (روی) را در قالب موجهایی سریع و هماهنگ به فضای بیرون آزاد میکند. این آزادسازی ناگهانی زینک، که به آن «جرقهی زینک» یا zinc spark میگویند، با افزایش سریع یونهای کلسیم داخل سلول همراه است و به صورت یک درخشش کوچک و بسیار سریع (قابل مشاهده فقط با میکروسکوپ فلورسنت) ظاهر میشود. این جرقه معمولاً در چند موج متوالی اتفاق میافتد و تخمک در انسان و دیگر پستانداران، حدود 10 تا 20 میلیارد اتم زینک را در عرض چند دقیقه از دست میدهد.
دانشمندان معتقدند این جرقه نقش مهمی در جلوگیری از پلیاسپرمی (ورود چند اسپرم) دارد؛ یعنی تخمک پس از باروری، با آزاد کردن زینک به محیط اطراف، لایههای محافظ خود را تقویت میکند و راه را برای ورود اسپرمهای دیگر میبندد. علاوه بر این، تحقیقات نشان داده که شدت و اندازهی این جرقه با کیفیت تخمک و توانایی آن برای تبدیل شدن به جنین سالم ارتباط مستقیم دارد. در واقع، تخمکهایی که جرقهی قویتری نشان میدهند، شانس بیشتری برای رشد موفق تا مرحلهی بلاستوسیست دارند. این کشف حتی کاربرد بالقوهای در IVF (لقاح مصنوعی) پیدا کرده، جایی که مشاهدهی جرقهی زینک میتواند به انتخاب بهترین تخمکها کمک کند.
این پدیده نه تنها در انسان و پستانداران، بلکه در برخی گونههای ماهی و دوزیستان هم مشاهده شده و نشان میدهد که استفاده از زینک برای حفاظت از تخمک بارور شده، یک استراتژی باستانی و حفظشده در تکامل حیات جنسی است. جرقهی زینک به ما یادآوری میکند که آغاز زندگی، حتی در مقیاس میکروسکوپی، چقدر دقیق، پیچیده و زیبا طراحی شده؛ لحظهای که یک نور ریز و گذرا، خبر از شروع یک موجود زندهی جدید میدهد و همه چیز را برای ادامهی شگفتانگیز حیات آماده میکند.
