به گزارش سرویس دانشگاه پایگاه خبری ساعدنیوز، محمدرضا شجریان در یکی از ماندگارترین همکاریهای هنری خود با احمد شاملو، در آلبوم «رباعیات خیام» این رباعی مشهور را با آوازی عمیق و تأثیرگذار خواند: «هنگام سپیدهدم خروس سحری / دانی که چرا همیکند نوحهگری / یعنی که نمودند در آیینهٔ صبح / کز عمر شبی گذشت و تو بیخبری». صدای شجریان در این قطعه، نه تنها شعر خیام را حمل میکند، بلکه لایهای از حسرت و بیداری فلسفی را با رنگ و لعاب آواز ایرانی به شنونده منتقل میسازد. او با فرودها و اوجهای دقیق و کنترلشده، حس گذرا بودن لحظه را چنان زنده میکند که گویی خود خروس سحری در گلوی او نوحه میخواند.
شجریان در اجرای این رباعی، عمدتاً در دستگاههایی چون بیات اصفهان یا همایون (بسته به تنظیم اثر) حرکت میکند و با همراهی موسیقی فریدون شهبازیان، فضایی غمانگیز اما آرامشبخش خلق میکند. دکلمهٔ گرم و سنگین احمد شاملو پیش یا پس از آواز شجریان قرار میگیرد و تضاد میان صدای بم و تأملبرانگیز شاملو با پروازهای ظریف و احساسی شجریان، عمق بیشتری به پیام خیام میبخشد. این ترکیب، یکی از نمونههای درخشان تلفیق شعرخوانی مدرن با آواز سنتی است که نسلها را مجذوب خود کرده.
این اجرا فراتر از یک قطعه موسیقایی، نوعی تأمل وجودی است؛ شجریان با انتخاب این رباعی و نحوهٔ خوانش آن، انگار میخواهد به شنونده بگوید که هر سپیدهدم، نه فقط آغاز روز، بلکه یادآوری پایان شبِ عمر است. «کز عمر شبی گذشت و تو بیخبری» در صدای او، دیگر فقط یک بیت نیست؛ هشداری ملایم اما بیامان است که در جان آدمی مینشیند و تا مدتها پس از خاموش شدن صدا، در ذهن طنین میاندازد.
