به گزارش سرویس دانشگاه پایگاه خبری ساعدنیوز، این قطعه ابتدا در سال 1369 (1990 میلادی) در آلبوم «سرو چمان» منتشر شد و با صدای گرم و پراحساس شجریان، به سرعت در میان دوستداران موسیقی سنتی ایران جایگاه ویژهای یافت. ملودی تأملبرانگیز و آهنگسازی استاد شجریان، همراه با شعری که درد تنهایی و بیقراری انسان را به تصویر میکشد، این تصنیف را به یکی از نمونههای برجستهٔ همنشینی شعر معاصر و موسیقی اصیل ایرانی تبدیل کرده است.
شعر «بیهمزبان» با بیت آغازین «هر دمی چون نی، از دل نالان، شکوهها دارم / روی دل هر شب، تا سحرگاهان، با خدا دارم» شروع میشود و درد جدایی از همزبان واقعی و نالههای بیپایان درونی را روایت میکند. در بخش میانی، شاعر به «سکوت سرد زمان» و «خزان زرد زمان» اشاره دارد؛ جایی که نه زمان دردی از کسی دارد و نه کسی دردی از زمان، و بهار مردمی و مهربانی به سردی و تیرگی دی ماه رسیده است. این تصاویر شاعرانه، حس یأس و تنهایی عمیق را منتقل میکنند و استاد شجریان با تحریرها و فرودهای استادانهاش، این احساس را چند برابر عمیقتر به شنونده القا مینماید.
این اجرا مربوط به مراسم بزرگداشت جواد آذر در آذر ماه 1380 در مقبرهالشعرای تبریز است؛ جایی که شجریان این تصنیف را به یاد شاعر فقید خواند. این اجرا نه تنها ادای احترامی عاطفی به جواد آذر بود، بلکه به دلیل فضای معنوی مقبره و حضور در زادگاه شاعر، رنگ و بوی دیگری گرفت و یکی از خاطرهانگیزترین اجراهای زندهٔ این اثر به شمار میآید. این لحظه، پیوند عمیق میان شعر، موسیقی و یادبود انسانی را به زیبایی نشان میدهد و هنوز پس از سالها، شنیدن آن، دلها را به لرزه درمیآورد.
