ارتباط ورزش با نشاط و شادی و شادمانی
همه ما امروز درجاتی از افسردگی آشکار یا پنهان را با خود در مکانهای متفاوت جابه جا می کنیم. تأثیر می گذاریم و تأثیر می پذیریم یعنی تعامل اجتماعی. اما این روند نه در جهت شعف و شادمانی و نشاط و فرحبخشی که متأسفانه در جهت سستی و نومیدی و رنجوری و غمناکی. از افسردگی در مدارس سخن می گویم . حالتی که کودک و نوجوان و معلم و مدیر و معاون و.... تقریبا همه در گیر آن هستند. مثل گذشته فقط سالخوردگان در تنهایی خویش افسرده نیستند. همه و همه ، گویی بی روح هستیم . گویی کالبد ما رباتی است که یک سری حرکات مشخص انجام می دهد. ورزش کردن در مدارس یکی از کانال های ایجاد نشاط و شادی است. ورزش کردن آن هم در مدارس به طرحی عمیق و برخاسته از روحیه کودکان و نوجوانان دارد. باید آنان را در زنگ ورزش آزاد گذاشت تا هر چه دوست دارند و امکانات اجازه می دهد ، انجام بدهند. انجام ورزش های تحمیلی توسط معلمان و دبیران تربیت بدنی باعث نفرت دانش آموزان از ورزش می شود. هر کسی حدی از اختیار را می پسندد. و قدر مسلم با هفته ای 2 یا 4 ساعت ورزش ،دسترسی به این مهم مقدور نیست. از شهرداری هر منطقه می توان خواست تا سه چهار دستگاه ورزشی کم خطر به تناسب سن دانش آموزان در حیاط مدرسه قرار دهند تا آنان به میل خود در اوقات بیکاری چون نیامدن معلم ، مشغول فعالیت نرمشی شوند. ما دانش آموزان را به تنبلی عادت داده ایم تا حدی که توان ندارند به دنبال توپ تنیس یا والیبال یا بسکتبال بدوند.چاقی و اضافه وزن دانش آموزان ، تغذیه نامناسب و فست فودی آنان ، مدت زمان یک جانشینی در منزل و کلاس درس برای درس خواندن و بی حوصلگی و عدم نشاط ، همه و همه دست به دست هم داده اند تا ما فردا نه قهرمانی دانش آموزان را در رشته های گوناگون شاهد باشیم و نه پدران و مادران سالمی از لحاظ روحی و جسمی داشته باشیم. اگر این پدیده فقط بر 30 تا 60 درصد جامعه دانش آموزی هم اطلاق کند باز خطر بزرگی در کمین آینده ی آینده سازان کشورمان است. در فیلم آموزشی کشور فنلاند اشاره شده بود به ساعات تفریحی ظولانی به همراهی هنر و موسیقی. راستی این سه فرهنگ و ادب کشور را می سازند( تفریح و هنر و موسیقی ) یا فقط تحصیل در رشته های بیشماری که اشتغال نیافته خموش می مانند؟ دانش آموزان به همراهی معلمان در کشور فنلاند در اوج نشاط و شادی زنگ سیاحت خود را سپری می ساختند. اما مشخص نیست چرا برای کتب درسی هم، زمان کم می آوریم و نمی توانیم زنگ سیاحت نیم ساعته یا 45 دقیقه ای داشته باشیم؟ نشاط و شادی در دوره ابتدایی کشور فنلاند ، به آنان تلقین می شد. یک تلقینی واقعی و مثبت و خوشایند و مطلوب .اما تلقین های ما یا محدودند یا ناقص اند یا اجباری اند یا...... خلاصه تلقین های ما ناخوشایند و نامطلوب هستند. در این بین قبل از مدرسه خانواده ها هم باید در ورزش فرزندان خود مشوق باثباتی باشند تا در مدرسه با همسویی وزارت آموزش و پرورش ، این جریان ادامه داشته باشد. معلمین و کادر مدرسه اوقاتی ولو یک بار در چند ماه در مدرسه به وجود می آید که شما هم می توانید ورزش کنید و مشوق دانش آموزان باشید .مراکز تربیت بدنی شهرها و استانها شما نیز می توانید با در اختیار گذاشتن امکانات یا طرحی خلاقانه ، مدارس را یاری کنید. معلمان و دببران تربیت بدنی ، اولا واقعا رشته تحصیلی تان ، این باشد . ثانیا شما را به خدا فعال و سر حال باشید. در تجهیز مدارس به ابزارآلات ورزشی ، اولویت را به مناطق محروم و مستضعف بدهید چرا که آنان توانایی ثبت نام آزاد در مراکز ورزشی یا تهیه وسایل ورزشی را ندارند. خیران محترم نیز برای آنان پوشاک و کفش ورزشی در اختیار بگذارند که واقعا توانایی تهیه یک شلوار یا کاپشن و کفش برای آنان وجود ندارد. در دوران تدریس با دانش آموزان والیبال بازی می کردم و گاه مدیر و معاون مدرسه نیز ذوق ورزشی می یافتند و به ما می پیوستند. شور و حال به وجود آمده آنان را تشویق به ورزش کردن می نمود. شما هم می توانید امتحان کنید و الگوی ورزشی شوید.دانش آموزان همه یا برخی از معلمان و دبیران خود را خیلی دوست می دارند و با ورزش کردن شما ها ،آنان نیز روحیه نشاط آمیزی خواهند داشت. اما تلاش نکرده نگویید وقت نیست. به هر حال اهمیت ورزش در مدارس از هیچ درسی کمتر نیست.ما در دوران خدمت در مناطق محروم، دبیر تربیت بدنی داشتیم که دانش آموزان را تجدید می کرد ، با خنده اعتراض می کردیم ، به حق می گفت : ورزش هم درس است و دانش آموز باید آن را جدی بگیرد.و ورزش درسی است که دانش آموزان درس خوان اکثرا از نمره آن رنجورند و سقف معدل شان می شکند. امید که همه ما اعم از پدران و مادران و معلمین و اولیای مدرسه و تربیت بدنی های استانها و شهرداری ها و وزارت آموزش و پرورش در تقویت امر ورزش و ایجاد روحیه نشاط و شادمانی دانش آموزان امروز کوشا باشیم.
اهداف ورزش در مدارس
یکی از برنامه های ثابت و پرطرفدار در برنامه مدارس تربیت بدنی است. تربیت بدنی و ورزش مقوله ای است که در هر اجتماعی جایگاه ویژه ای دارد و نقش آن در شکوفایی استعداد های مختلف افراد و متعاقب آن تقویت و افزایش ظرفیت های اخلاقی، تربیتی، جسمانی ، ذهنی، عقلی، مهارتی، عاطفی و اجتماعی افراد انکار ناپذیر است، تربیت بدنی بخشی از تعلیم و تربیت است و باعث رشد ابعاد شخصیتی و شناختی و اجتماعی کودکان می شود.
در حالی که تحقیقات نشان داده اند دختران و پسران ایرانی این نظر را دارند که تربیت بدنی و ورزش مدرسه ای به آنها کمک کرده تا بدنی آماده و سالم داشته باشند گاهی می بینیم که این مقوله مهم در مدارس نادیده گرفته می شود و ساعت آن صرف دروس نظری می گردد. این در حالی است که کودکان بطور تقریبی یک سوم ساعات روز خود را در مدرسه می گذارنند و امکان دارد در خارج از مدرسه فرصتی برای ورزش نداشته باشند. در زیر به تشریح دلایلی که مفید بودن ورزش در مدارس را توضیح می دهد می پردازیم:
تغییر شیوه زندگی بویژه علاقه کودکان به غذا های پرکالری جذاب با ترکیبات نامطلوب، مصرف میان وعده ها و غذاهای چرب و شیرین، کاهش مصرف مواد غذایی دارای فیبر و عدم تحرک باعث بروز پدیده ی چاقی شده است و
رشد این پدیده از دهه هشتاد دوبرابر قبل شده است بسیاری از والدین چاقی کودکان را دلیل سلامت آنها می دانند و برنامه ای برای رفع آن نمی ریزند. این در حالی است که چاقی حتی در کودکان باعث بیماری هایی از جمله بیماری های عروقی می گردد. بوسیله کنترل تغذیه و تاکید به تغذیه سالم در مدارس و همچنین گنجاندن برنامه ورزشی منظم در مدرسه می توان از چاقی کودکان جلوگیری به عمل آورد.
کودکان در سن ابتدایی پیشرفت های چشمگیری درحرکات درشت مانند دویدن، پریدن و لی لی کردن و با توپ بازی کردن دارند. این حرکات نیاز به تقویت دارند و تقویت و پیشرفت آنها نشانه رشد سالم مغز است. بنابر ایت ورزش در مدرسه علاوه بر تاثیر بر جسم بر تقویت مهارت های ذهنی هم تاثیر گذار است.
هماهنگی حرکات اعضای بدن نیز نشانه سلامت کارکرد مغز است و با بازی های ورزشی مانند فوتبال و والیبال، بدمینتون و حرکات نرمشی می توان به تقویت آن پرداخت. عدم هماهنگی اعضا نشانه ی اختلالات حرکتی و ذهنی است که می تواند بر یادگیری تاثیر سو گذارد. بوسیله ورزش می توان این حرکات را تقویت کرد.
کودکان دبستانی سرشار از انرژی هستند و نیاز به فعالیت دارند. آپارتمان نشینی و بازی های کامپوتری مانع رشدشان می شود و هنگامی که نتوانند انرژی خود را تخلیه کنند دچار اختلالات ذهنی و حرکتی می شوند. حضور در محیط فراخ مدرسه فرصتی است برای کودکان( به خصوص کودکانی که هر دو والدینشان شاغل هستند) تا خارج از محیط بسته و کوچک خانه به فعالیت بپردازند.
مهارت های اجتماعی و کار گروهی
باید برای اجتماعی شدن کودکان بوسیله تربیت بدنی تلاش کرد. ساعت های ورزش در مدارس زمان مناسبی است که کودکان به بازی و فعالیت گروهی بپردازند. در کلاس درس به دلیل اینکه بیشتر معلم در حال صحبت و تدریس است ارتباط بین دانش آموزان به خوبی امکان پذیر نیست اما در ساعات ورزش دانش آموزان آزاد هستند و می توانند با رهبری معلم کارهای بدنی را به صورت گروهی انجام دهند و مفهوم جمع و ارتباط مثبت و موثر با همسالان را بیاموزند و اجتماعی بودن را تمرین کنند. ورزش از موضوعات درسی مهم است و باید اهمیت آن در مدرسه ها جدی گرفته شود و جایگزینی آن با دروس دیگر جایز نیست و شاید به ظاهر کم اهمیت باشد ولی فعالیت بدنی در واقع به یادگیری دروس نظری کمک شایانی می کند.
نتیجه: بوسیله برنامه منظم ورزشی در مدارس می توان به تقویت حرکات دانش آموزان، مهارت های اجتماعی و سلامت جسمانی آنها یاری رساند.
